මරිසි මංගල්ලේ - පළමුවෙනි කොටස

“ඕකෙ වැඩේ කියන්නේ ලොකූ, චානිගෙ අයියත් අත උස්සලානේ එහෙ හිටියේ.” අපේ කොල්ලා කිව්වේය.

අත උස්සලා තමයි චානිගේ අයියත්.............

මේ පෝස්ටුවෙදීත් කියන්නට යන සේරම හැබෑවටම සිදු වුණු; මාත් සම්බන්ධ වුණු ඒවා වුණත් නම්-වනම් නම් කියන්නට බැරිය. 

ඒ මේක එහෙම පිටින්ම මරිසියක් හින්දාය. අනේ ඇත්තටම, මාත් මොන තරම් මරිසිවලට හවුල්ද? හැබැයි ඒවා එකක්වත් කාටවත් ගිනි ගෙඩි දුන් එව්වා නොවේ. කාට හරි සෙතක්-ශාන්තියක් සිද්ද කළ ඒවායි. යහපතක් උදා කළ ඒවායි.

දැන් ඉතින් කතාව කියන්නට කලින්ම ‘අත උස්සලා’ යන යෙදුමේ තේරුම කියා දෙන්නට එපැයි.

70, 80, 90 දශක තුනේදී ශ්‍රී ලංකාවෙන් එංගලන්තයට පනින බොහෝ දෙනෙක් එහි දේශපාලන රැකවරණ පැතුවෝය. ලංකාවේදී දේශපාලන වැඩවලට සම්බන්ධ වෙනවා තියා, හීනෙකින්වත් එවැන්නක් කරන්නට නොහිතූ අයත් ඒ වකවානුවේ රටේ තිබුණු තත්ත්වය දඩමීමා කරගත්හ.

රටේ තිබුණු තත්ත්වය දඩ මීමා කරගත්...........

දඩ මීමුන් ඕනෑ වෙන්නේ ‘කුළු හරක්’ අල්ලා ගැනීමට යාමේදීය. කුළු හරක් කියන්නේ කැලයේ ඉන්නා මී හරකුන්ටය. වනාන්තරේ ඉන්නා සතුන්ගෙන් ‘අන්විශ්වාසබල්ම’ තිරිසනෙක් හැටියට කුළු හරකාව ගණන් ගන්නේ නිකම්ම නොවේ. ගම්තුලාන්වල උදවියගේ අත්දැකීම් එක්කය.

උන් ඉන්නේ රංචු පිටින්ය. තැනින් තැනට යමින්, කැලේ-කොළේ කමින්, මඩේ-වතුරේ ලගිමින් ඉන්නා ඔවුහු හිටි ගමන් වැව් පිටියක් වගේ තැනකට සේන්දු වෙති. 

අන්න එතකොට ගංගොඩේ ඉන්නා විසේකාර නාම්බන්ටත්, මරිකාරයන්ටත් රජ මඟුල්ය. එයාලා බලා ඉන්නෙත් එහෙම කුළාලා රංචුවක් කිට්ටුව ඉසව්වකට කඩා පාත් වෙන තුරුය.

ආරංචිය ලැබුණු විගසම ඉක්මන් වෙන්නට වෙයි. මොකද කියනවා නම් ගමේ මරිකාරයන් කිහිප දෙනෙක්ම ඉන්නා බැවිනි. ඒ හැමෝටම එක-එක ගෝල-බාලයන්ද ඉන්නා බැවිනි. දිනන්නේ ඉස්සර වෙච්ච නඩයයි.

නියමිත වතාවත්, කෙම්-පහන්, පුද-පූජා, චාරිත්තර සේරම කරන නඩේ ගුරා; මරිකාරයා දඩ මීමාට මුවාවී කුළු හරක් රංචුවට කිට්ටු කරයි. 

එතකොටත් හරක් රංචුව ආපහු කැලයට දුවතැයි පෙනෙන මංකඩවල් සේරගේම මදු ගහලාය. උගුල් අටවලාය. දඩ මීමා කුළාට ළං වෙන්නට; කුළාට මද්ද ගහන්නට මරිකාරයාට මුවාව හරි-කර දෙයි. වෙන එකක් තියා වැඩේ වැරැදිලා කුළා මරිකාරයාට අනින්නට එනවා නම් හෙම ඌටත් මුහුණ පායි! ඒ හාම්පුතා බේරාගන්නටය.

හනිහැම්ම වුණු අපේ දේශපාළුවෝ ...............

අපරාදේ කියන්නට බැරිය. අපේ 225 ත් එහෙම හැනිහැම්ම වෙලා; හෙම්බත් වෙලා හරි ලොක්කාව රකින අයත් ඉන්නවාය.

වැරැද්ද එවුන්ගේ පරමාර්ථයේය. උන්ට ඕනෑ ලොක්කා රකින්නට නොවේ. ලොක්කාව රකින මුවාවෙන් තමන් රැකෙන්නටය. ඊළඟ ආණ්ඩුවේ ඇමැතිකමක් ලබා ගන්නටය. ඒ වෙනුවෙන් පට්ට බොරු කියන්නත්; ඇට නැති දිව ඔහේ හරවමින් වාචාල කතා කියන්නටත් පුළුවන් එයාලාටම විතරය! මොකුත් නොදන්නා බබා හුකුන්ලා ගානට රඟපාන්නත් උන්නැහේලාට පුළුවනිය.

විලි ලැජ්ජාවක් නැතිව බොරු තර්ක-විතර්ක ඉදිරිපත් කරමින් ගොන්කම ප්‍රදර්ශනය කරන්නටත් පුළුවන් එයාලාටම විතරය. හැබැයි උන්නැහේලාත් වැඩි දෙනෙකුම නීති+අඥානයන්ය. හුදී ජනතාව තරම්වත් නීතිය නොදන්නවා වගේය.

ඉස්සර නම්, ඒ කිව්වේ රජ කාලේ නම් හිටිය ලොක්කන් ජාම බේරාගත්තේ වටේ ඉන්නා හෙන්චයියන්ගේ උදව්වෙන්ම විතරක් නොවේ. තමන්ගේම වීරිය, බලය, සූර වීර පරාක්‍රමය වුණත් ඕනෑ තැනදී පාවිච්චි කරමිනි. රාජසිංහ රජ්ජුරුවෝ එහෙම වේලාවකදී කුළු හරකෙකුට නොබියව මුහුණ දුන් වීරයෙකි. තනි කුළෙකුට මුහුණදී පණ බේරාගත් රාසිං දෙයියන්ට රට්ටු ගරු කළේ ඒ එඩිතරකම හින්දාය. 

එහෙව් එඩිතර ගතියක් ගෑවිලාවත් නැති දැන් ඉන්නා ගොඩ දෙනාට නම් දඩ මීමෙක් නැතිවම බැරි, උගේ මුවාවෙන් පණ කෙන්ද බේරාගත හැකි නිසාය.

කුළාට මුහුණ පෑ රාසිං දෙයියෝ..................

අර කී එංගලන්තයේදී ‘අත ඉස්සූ’ උදවියත් කිසිම පැකිළීමක් නැතිව, බය නැතිව දඩ මීමා කර ගත්තේ දේශපාලනයයි. එයාලා කිව්වේ සිරි ලංකාද්වීපයේ දේශපාලන වැඩ කළ හිංදා තමුන්ට මරණ තර්ජන එල්ලවී ඇති බවයි!

දේශපාලනය කරන නිසා තමනට ජීවිත තර්ජන ඇතැයි කියා යුරෝපා රටවල ආරස්සාව ඉල්ලූ අයට, එහෙම රැකවරණය නොලැබුණත් පාඩුවක් වුණේ නැත. කේස් එක විභාග කර අවසන් වෙනතුරු තාවකාලිකව එරටේ වසන්නට ඉඩ ලැබුණේය. තාවකාලිකව වැඩ කරන්නටත් අවසර ලැබුණේය. යැපුම් දීමනාවකුත් ලැබුණේය. එහෙම බැලුවාම ‘කල්ල මරේය!’. 

චානිගේ අයියාත් එහෙම රැකවරණ ලබාගත්; අත ඉස්සූ හාදයෙකි. එංගලන්තයේ ඉන්නා සිංහලයන් දේශපාලන රැකවරණ පතන්නන්ට කිව්වේ ‘අත උස්සපු අය’ කියලාය.

ඔහොම අය ගැන කියද්දී නම්-ගම් කිව්වොත් එයාලාට සෝලි වැටෙන්නටත් ඉඩ තියෙයි. ඉතින්, සූදානම් ශරීරෙ කියා නං නැතිව කියමුකෝ, බොරු නම්වලින්. චානි එංගලන්තෙට ආවේ අයියාට පස්සේ, ‘කෝස් එකක්’ කරන්න. ඒ තවත් මරිසියක්.

යුරෝපා රටවල තියෙන හුඟක් පුද්ගලික අධ්‍යාපන ආයතන පවත්වාගෙන යන්නෙම නොදියුණු රටවල තරුණ කොල්ලන්-කෙල්ලන්ව ඉලක්ක කරගෙන. එයාලට ඕනේ සල්ලි. අපේ අයට ඕනේ ඒ රටවලට පනින්න චාන්ස් එකක්. දෙගොල්ලන්ගේම ඉල්ලුමට සැපයුම දෙන ක්‍රමවේදයක් තමයි ‘උසස් අධ්‍යාපන පාඨමාලා’.

ඔව්වා ගැන ලොකු විස්තරයක් තියෙන පොතකුත් මේ ළඟදී මං කියෙව්වා. ශමෙල් ජයකොඩිගේ ‘ප්‍රංශ පෙම්වතා’. සරසවි ප්‍රකාශනයක්. 2017 රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානයත්, 2017 ස්වර්ණ පුස්තක සම්මානයත් ලැබුණේ ප්‍රංශ පෙම්වතාටයි. මේක 2017 ගොඩගේ සාහිත්‍ය සම්මානයටත් නිර්දේශ වුණා. කැමැතියි නම් කියවලා බලන්න.

ශමෙල් ජයකොඩිගේ ප්‍රංශ පෙම්වතා.....

මං මුලින් කිව්වා 70,80,90 දශකවල පිටරටකට පනින්න දඟලපු කට්ටිය ගැන. දැන් ඒක ඊට වැඩියි. 2018 දෙසැම්බර් 16 ‘රාවය’ පත්තරේ 6 පිටුවේ, නුවන් උදය වික්‍රමසිංහ ලියන ‘6 වැනි මහලේ සිට’ තීරු ලිපියේ මෙහෙමයි ඒ ගැන තිබ්බේ.

“.............. මේ සියල්ලේ අවසන් ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ සියල්ලම පාහේ අර්බුදයට යාම පමණක් නොවේ. මුළු රටම දීර්ඝකාලීන අර්බුදයකට යාමයි. ජනතාව තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය කෙරේ වූ විශ්වාසය නැවත පිරියම් කළ නොහැකි තරමට පළුදු වී යාමයි. ලංකාව ජීවත් වීමට සුදුසු රටක් වශයෙන් එහි වැසියන් තුළ වූ විශ්වාසය බිඳී යාමයි.

මෙහි ඇති අවාසනාවන්ත තත්ත්වය වටහා ගැනීමට හැකිවන්නා වූ ආකාරයේ උදාහරණයක් පසුගිය සති අන්තයේ දී මට සපයන ලද්දේ උසස් පෙළ සිසුනට ආර්ථික විද්‍යාව උගන්වන ගුරුවරයකු විසිනි. ඔහු වසරක් ගානේ විශාල ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාවකට ආර්ථික විද්‍යාව උගන්වන ගුරුවරයෙකි.  

-පසුගිය වසර කිහිපයේම තම සිසුන් උසස් පෙළ විභාගයට පෙනී සිටීමෙන් පසුව ඔවුන්ගේ අනාගත අපේක්ෂාව කුමක්දැයි ඇසූ විට තමන් ලද පිළිතුර ඔහු මා හා පවසා සිටියේ වේදනාබර හඬිනි. ...... සිසුන්ගෙන් 80%කට වැඩි පිරිසකගේ පිළිතුර වී ඇත්තේ තමන් විභාගය හමාර වූ වහාම රට හැර යාමට දැරිය හැකි හැම උත්සාහයක්ම දරන බවයි.” 

ඇයි මේ? මෙහෙම වෙද්දී අපේ රට හැදෙයිද? උගතුන්; බුද්ධිමතුන්; තරුණයන් රට හැර ගියාම වැඩක් කරන්නට ඉතිරි වෙන්නේ නාකි පප්පලා විතරය. අපේ තරුණයන්ට රට හැර යන්න එපාය කියා කටක් ඇර කියන්නට පුළුවන් කාටද?   

දැන් වෙන රටකට පැනගන්නා හැටි කියා දෙන්නට නම් ලංකාවේ වෘත්තීය වීසා උපදේශකයනුත් ඉන්නවාය. ඕනේ සල්ලි විතරය. අය කිරීම පොඩිත් නැහැ, වැඩිත් නැහැ. එහෙම තැනකට යන්න ලියකියවිලි හදා දීලා, වීසාත් අරන් දෙන්න ලක්ෂ ගානයි එයාලා ගන්නේ! ඒත් මොකෝ, ‘ඉන්දියන් සාගරේ මුතු ඇටය’ අතෑරලා පැනගන්න පුළුවනි නම්!

තදම යහළුවන්ට උදව් කරලා 

චානිට ශිෂ්‍ය වීසා තිබුණට මොකද, ඒ යටතේ ලැබෙන වරප්‍රසාදයක් නැතිම තරම්. ඒ ජරමරාස්සේ චානිගේ ගෑනු ළමයාව පරක්කු නොකර කසාද බන්දවන්නත් එයාලගෙ අම්මලට ඕනේ වෙලා. 

සංසාරේ තියෙනකල්ම නැති නොවෙන ප්‍රශ්නය. කෙල්ලට ඕනේ වුණේ අවංක ප්‍රේමයම ජය ගන්න. චානිට ඕනේ වුණෙත් ඒකම තමයි. හැබැයි, එංගලන්තෙ පුරවැසිකම අරගන්නට පෙරුම් පුරමින් ඉන්න නිසා, ඒක බේරාගන්නත් ඕනේ. 
එච්චරකල් කරලා තිබුණු දේවල් වතුරේ යවන්නයැ? කසාදෙත් ඕනේ, එංගලන්තයේම රැඳෙන්නත් ඕනේ!

ඉතින්, චානි අපේ කොල්ලාගේ හොඳම යාළුවෙක් හිංදා මිනිහාගෙන් උදව් ඉල්ලුවා.

“මචං, මට සුජාව මෙහාට ගෙන්න ගන්න ඕනේ. ඒත් නිකම්ම නෙවෙයි. බැඳලා!” චානි කොල්ලාට කිව්වාලු. 

“උඹට විතරයි මචං, මේ වෙලාවේ මට උදව් කරන්න පුළුවන්!” එංගලන්තෙට යන්න කලින්ම චානි සුජාට booked! 
හුඟක් අය නුපුරුදු දේශයකට ගියාම අලුත් දේවල් ගොඩාරියක් බදා ගන්නවානේ, පරණ දේවල් අතෑරලා. චානි එහෙමය කියලාවත් සුජාව හලන්න හිතුවේ නැහැ.

හරි, දැන් මං මොකක්ද කරන්න ඕනේ?

“හරි චානි, දැන් මං මොකක්ද කරන්න ඕනේ?”

“උඹ සුජාව කසාද බඳින්න ඕනේ!”

“Me? You must be kidding.” 
චානිගේ කතාවෙන් අන්ද-මන්ද වුණු අපේ කොල්ලාට එහෙමලු කියැවුණේ.

“ටිකක් හිටපන්කෝ මචං. ප්ලීස්. මට මේ ෆේවර් එක කරපන්. උඹ දැන් බ්‍රිටිෂ් සිටිසන් කෙනෙක්නෙ. උඹ සුජාව බැන්දොත් කිසිම ප්‍රශ්නයක් නැතිව එයාට මෙහෙට එන්න පුළුවන්. උඹේ wife හැටියට. එතකොට සුජාට වීසා ගැනිල්ලේදී කිසිම ප්‍රශ්නයක් එන්නේ නැහැ. මෙහෙ අවුරුදු කීපයක් හිටියම එයාටත් සිටිසන්කම ලැබෙනවා! එතකොට එයා උඹව ඩිවෝස් කරලා මාව බඳිනවා.”

අවුරුදු කීපයක්! පොඩි පහේ උදව්වක් නෙවෙයිනේ.

ඉතිහාසය පුරාමත් යහළුකම් ගැන කතන්දර තිබේ. තිත්තිර ජාතකය එහෙම එකකි. 
සුබ යස කතාන්දරය තවත් එකකි. 
කාලිදාස- කුමාරදාස කතාවත් ඒ වගේම අනුවේදනීය එකකි.

සකුවෙන් රචනා කෙරුණු ‘ජානකීහරණය’ කතුවර කුමාරදාස නව අවුරුද්දක පාලනයක් ගෙනගිය රජෙක්. 

ඒ රජතුමා පුරුදු වෙලා හිටියා බොහොම ලස්සන ගණිකාවක් ළඟට යන්න. බිසෝවරු නැතිවාට නෙවෙයි, ඉතින්. බිසෝවරුන්ට වැඩිය හොඳට අර මාගමට රජතුමාගේ නාඩි වැටෙන හැටි තේරුම් ගිහිල්ලා තියෙන්න ඇති. කවුද දන්නේ එතැනදිත් ‘පොරමෝන’ කොයි තරම් කොටසකට වග කිව්වාද කියලා. (හයටත් කලින් - 3 පෝස්ටුවෙදී මං කිව්වා වගේ.)

කුමාරදාස රජ්ජුරුවෝ පුරුදු වෙලා හිටියා  ගණිකාවක්......

ඉතින් කුමාරදාස ඔහොම අර පුරඟන හමුවෙන්න ගිය වෙලාවක දැක්කා ලස්සන දසුනක්. පොකුණක පිපී තිබුණු නෙළුම් මලක කෙමියට බඹරෙකු රිංගනවා. රොන් ගන්න. වෙලාව ගත වෙද්දී මලේ පෙති හැකිලෙනවා. බඹරා මල් කෙමිය ඇතුළෙම හිර වෙනවා. 

ඔන්න රජතුමාට කවි හිතිවිල්ලක් පහළ වෙනවා. ලියනවා කවි දෙපදයක් අර අංගනාවගෙ ගෙදර බිත්තියේ.

‘වන බඹරා    මල නොතළා රොනට      වනී

මල  දෙදරා    පණ ගලවා ගියසෙ         වැනී’

එහෙම ලියලා නිකම් හිටියෙත් නැහැ.

“සොඳුරිය, කවුරුන් හෝ ඉතිරි කවි දෙපදය පූරණය කළොත් ඔහුට දහසින් බැඳි පියල්ලක් මා  තිලිණ කරන බවත් දන්වනු.” කියලා ගැහැනියට කිව්වා.

කුමාරදාස රජතුමාගේ හොඳම මිතුරාත් කවියෙක්. රසවතෙක්. ඒ වගේම ස්ත්‍රී ලෝලියෙක්. එයාත් රහසින් අර ගුබ්බෑයමටම රිංගන්න පුරුදු වෙලයි හිටියේ. රජ්ජුරුවෝ කන කෑමම කන්න බලාගෙන. එහෙම හොර ගමනක් ආව වෙලාවක කාලිදාස කවියා අනෙක් කවි දෙපදය ලිව්වා!

‘සිය තඹරා   සිය තඹරා සිය      සෙවෙනී

සියැස පුරා   නිදි නොලබා උන් සෙ වැනී”

සිය තඹරා සිය තඹරා.............

අනේ, කාලිදාසගේ අවාසනාව! 

පුරංගනාවට මතක් වුණේ දහසින් බැඳි පියල්ල. එයා කාලිදාසව මරා දැම්මා. 

රජතුමාට කිව්වා තමුන් කවිය සම්පූර්ණ කළ බව. ඒත් රජ්ජුරුවෝ දැනගත්තා ඒ කවි දෙපදය කාලිදාසගේ බව. ඇත්ත හෙළි වුණත් මොකටද, මැරුණු කෙනෙකුට ආයෙම පණ දෙන්න ජගතෙක් ඉන්නවායැ. 

කාලිදාස කිවිඳුගේ දේහය ආදාහනය කෙරෙද්දී පසුතැවිල්ල උහුලාගන්න බැරිව කුමාරදාස රජතුමාත් දරසෑයට පැන්නය කියලයි පුරාවෘත කියන්නේ.

යාළුකම නිසා ඔහොම ආපත්ති-විපත්ති සිද්ද වෙලා තියෙන බව දැනගෙන හිටියත් අපේ කොල්ලාට චානිගෙ ඉල්ලීමට පිටුපාන්න බැරි වුණා. 

දෙන්නාම එක්ක එකතු වෙලා මරිසි මංගල්ලය සූදානම් කෙරුණේ ඊට පස්සෙයි. 

ඔන්න එතැනදී තමයි මේ කොටන මැට්ටාටත් ලොකු වැඩ කොටසක් පැවරුණේ. මොකද එතකොට චානියි, අපේ කොල්ලයි දෙන්නම හිටියේ එංගලන්තේ.

“ලොකූ, මේ වෙඩින් එක ඇත්තටමයි කෙරෙන්නේ. චානිට ඩොකියුමන්ට්ස් හදාගන්න. රෙජිස්ටර් කරනවා. ෆොටෝ ගන්නවා. සේරම! හැබැයි මේකේ රහස ලීක් වෙන්න දෙන්නත් බැහැ. දන්නවනේ නෑදෑයෝ ගැන. චානි බයයි එයාලගෙ අයට හරි, ගර්ල්ගේ අයට හරි මේ වෙඩින් එකට ඉන්වයිට් කරන්න. ඉතින් ලොකූ, මේකට බොරු නෑදෑයෝ ටිකක් හොයා ගන්න ඕනේ. හොඳ විශ්වාසවන්ත අය.” අපේ කොල්ලා කිව්වේ එහෙමය. 

අලුතින් නෑදෑයෝ පනහක් හැටක් හොයාගන්න......

“චානිගෙන් දහයක් විතර එයි. ලොකූට පුළුවන් වෙයිද පනහක්-හැටක් ලැස්ති කරගන්න?” ඔහොම ඒවාට බෙල්ල තියන්නට මං එක පයින්ය. 

ඒක ලෙහෙසි නැත. තෝරාගත යුත්තේ හොඳටම විශ්වාසවන්ත අයයි; ගැළපෙන පෙනුමත් තියෙන අයයි. ෆොටෝ, වීඩියෝ ආදියෙදී එයාලා ඇත්තම නෑදෑයන් විදියට පෙනෙන්නත් එපැයි. 

මොකෝ? පෙළපාලි යන්න නම්; විරෝධතාවලට නම් මොක්කු හරි කැන්දන් එතෑකි සල්ලියි, බීමයි, ට්‍රාන්ස්පෝටුයි දෙනවා නම්. මඟුලකට එහෙම මිනිසුන් කුලියට ගන්න ඇහැකිද? මම ලැයිස්තුවක් හදන්නට පටන් ගත්තෙමි.

“ලොකූ, ඔයා සේරමලාව හොයාගන්න. ලැහැස්ති කරවාගන්න. ට්‍රාන්ස්පෝර්ට් දෙන්නත් අපිට පුළුවනි. ඔයාට වැඩේ කරන්න පුළුවන් නම් අපි හෝටලයක් බුක් කරලා අනෙක් වැඩ ටික පටන් ගන්නවා!” 

කොල්ලා කිව්වේ මං කොන්තරාත්තුව බාරගත් ගණනටය. කොන්තරාත්තුව කියද්දී පෙනෙන්නේ මේකෙන් මටත් වාසියක් වෙනවා වගේ කතාවකි.

නැත. මටවත්, හතරවරිගේ ඇත්තන්ට රඟපාන අයටවත් එහෙම කිසිම වාසියක් නැත.

එකම දේ කිසිම වියදමක් නැතිව ....

එකම දේ මගේ හිතවතුන් 50-60ක් එක්ක, සත පහකවත් වියදමක් නොදරා මඟුල් ගෙදරකට සහභාගිවීමට අවස්ථාව ලැබීමයි. නොමිලේ මඟුල් කෑමක්! ඒ කාලයේ හැටියට නම් ඒකත් ජග වාසියකි. තෑගි-බෝග ගෙනියන්න ඕනෑ නැති මරිසි මංගල්ලයක්නේ!

ඉතින්, තව කොටසකිනුත් මඟුල් කමු, නේද? මරිසි වුණත් මොකෝ?     

කොහොඹ කොළ කැවූ රාම් පූර් කා ලක්ෂ්මන් - දෙවෙනි කොටස

ඔට්ටුවෙන් පැරදුණොත්.............

“මචං, උඹ ඔට්ටුවෙන් පැරැදුණොත් පනහේ තුනයි, එකයි, වියදමයි!” සෝමවීර මට කිව්වා. 

ඒ මොකක්ද බොලේ ඒ? මට හිතුණා. සෝමේ ඉස්කෝලේ යන කාලේ නම් බ්‍රයිටෙක්. මිනිහට තිබුණු ලොකුම වැරැද්ද උගත්කම තිබුණට මනුස්සකම අඩුයි වගේ වුණු එක. PR එක නිල්. මං වැරැදිද මන්දා. සමාවෙන්නෝනේ, මං කියන්නේ මට පෙනුණ විදියටනේ.

“ඒ මොකක්ද සෝමවීර අයියේ ඒ හරුපේ?” ගෑනු ළමයෙක් මටත් ඉස්සෙල්ලා මං අහන්න හිටි ප්‍රශ්නය ඇහුවා.

“නිමල් පැරැදුණොත් මං කියන සින්දු 50ක් කියන්න ඕනේ. එතකොට පනහේ එකයි. මේ දෙක. ළමා නිවාස පිට්ටනියේ වටේ රවුම් පනහක් එක දිගට දුවන්න ඕනේ. තුන්වෙනි එක නම් අමාරුයි. කොහොඹ ඉති පනහක් කන්න ඕනේ.......”

“ඉති කිව්වේ කොළද?”

“කවුද ඕයි කොහොඹ කොළවලට ඉති කියන්නේ? එක ඉත්තක දෙපැත්තේ තමයි කොළ ටික තියෙන්නේ. ඒවා පනහක්, කොළ පනහක් නෙවෙයි! මෝඩි.” සෝමවීර ඒ එකක්වත් කිව්වේ සැහැල්ලුවෙන් නෙවෙයි. බොහොම සීරියස්ව. 

“මේ අනෙක් දෙක. පාන් රාත්තලක් කන්න ඕනේ නිකම්ම, හොදි නැතිව. 

චිත්‍රපටය ළඟ පාත තැනකට දැම්ම ගමන් අපි දෙන්නා යනවා ඒක බලන්න. බස් එකටයි, ෆිල්ම් එකේ ටිකට්වලටයි, මඟදී තේ බොන්න යන වියදමයි සේරමත් පැරදෙන කෙනාගෙන්."

කොහොඹ ඉති පනහක් කන්න...........

සෝමවීර ඒක කිව්වා විතරයි පරල වුණේ නැතැයි ළමයි ටික. මිනිහාට බැණුම් වැස්සයි. “ඔච්චර දුෂ්ට වෙන්න එපා සෝමේ අයියේ. නිමල් අයිය ඔයාට කිව්වේ බුලත් විට කන එක නවත්තන්න විතරයි. ඔයා?”   - “ඒ මනුස්සයාට අපායේ වගේ වද දෙන්නද ඔයාට ඕනේ? ඔයා යම පල්ලෙක්ද”   - “ඔයා නිමල් අයියගේ යාළුවෙක්ද නැත්තං හතුරෙක්ද?”

ඒ විතරක් නෙවෙයි, එයාලා සේරම මගෙන් ඉල්ලුවා ඔට්ටුව අල්ලන්න එපා කියලත්. 

“සෝමේ අයියට කුද ගහගන්න කියලා ඔයා නිකම් ඉන්න නිමල් අයියේ!” වැඩි දෙනෙක් කිව්වේ ඒක. “ඔහොම අයත් එක්ක මොකට පැටලෙනවාද?”   - “දුෂ්ටකමේත් සීමාවක් නැහැ!”

ඔයාලට මතකද “සීයයි!” පෝස්ටුවෙදී මං කිව්වා අපේ තාත්තා මට දුන්නු අවවාදයක් ගැන. “අම්මව දෙනවයි කිව්වා නම් පුතේ තාත්තව ගස් බැඳලා හරි ඒක කරපං”.  
මාත් දැන් ඔට්ටුව අල්ලන්න සෝමවීරට කැමැත්ත දීලා ඉවරයි. 
‘හා’කියලා කියපු කටින්ම ‘බෑ’ කියලත් කියන්න බැහැ.

ඒ එක්කම මේකත් කියන්න ඕනේ. මගේ හිතේ මුල්ම වතාවට සැකයකුත් ඇති වෙන්න පටන් අරන් ඉවරයි ඒ වෙනකොටත්. මිනිහා මෙච්චරටම දත කන්නෙ පැරැදෙන්න වෙන්නත් බැහැ. ෆිල්ම් එකේ ඉන්නේ හෙලන් නෙවෙයිවත්ද? ඕනේ එකක්. පරාද වෙනවා නම් වුණාවේ! එතැනදී නම් මගේ මුරණ්ඩුකම තමයි වැඩියත්ම ඉස්සරහට ආවේ.

මේ බතික් වැඩපොළේ වගේ..................

අපේ වැඩපොළේ සෝමවීර කළේ ඩයි දැමීම, රෙදි පදමට වේලලා ගැනීම, අන්තිමට තම්බලා ඉටි ඉවත් කිරීම වගේ වැඩ. තනියම නෙවෙයි. අපේ සුනිලුත් එක්ක හවුලේ තමයි ඒවාත් කළේ. 

ඉටි කිරීම වගේ සියුම් වැඩ කිරීමේ හැකියාව නම් මිනිහාට පිහිටලා තිබුණේ නැහැ. 
ඇඟපත වෙහෙසන කොටස් තමයි වැඩියෙන්ම කළේ. එහෙම වුණු එකෙන් මිනිහාට වැඩිය අනෙක් අයත් එක්ක ගැටෙන්න ඉඩ ලැබුණේ නැහැ. 

ඒකත් මගේ වාසියට හිටියා. නැති නම් මට එයාලගෙ රණ්ඩු බේරලා ඉවරයක් නැති වෙන්න ඉඩ තිබ්බා. සෝමවීර නිතරම හිටියේ කොක්කක් ඇදගන්න බලාගෙන. හුඟ වෙලාවට ඒවා කෙලවර වුණෙත් හිත් රිදීම්වලින්. ඒ හිංදා කෙල්ලොන්ට නම් මිනිහව දිරෙව්වෙම නෑ!

ඇත්තටම Manmohan Deshai ‘රාම් පූර් කා ලක්ෂ්මන්’ අධ්‍යක්ෂණය කරද්දී හීනෙකින්වත් හිතන්නට නැතිව ඇති මෙහෙම අලකලන්චියක්! ඇයි දෙයියනේ අපි වගේ පිස්සෝ වෙන කොහේ ඉන්නව ඇතිද?

මොනවා වුණත් තවමත් ඒ ෆිල්ම් එක මිනිසුන්ට මතකයි. ඒකේ සින්දුත් ජනප්‍රියයි. එහෙම වෙන්නම එපාය. R.D. Burman; රහුල් දේව් බර්මන් මියුසික් කළා කිව්වාම ඉතින්..... 

තවමත් අපි හරිම ආසාවෙන් රස විඳින සිංහල චිත්‍රපට ගී ගොඩක තනු; සංගීතය ආර්.ඩී. බර්මන්ගේ. උදාහරණයකට එච්.ආර්. ජෝතිපාල ගැයූ ‘ජීවිතේ තරුණ කාලේ’ විතරක් මතක් කළත් ඇති.

මන්මෝහන් දේශායි හා ආර්.ඩී.බර්මාන්...............

බතික් වැඩපොළේ සේරමලාම ඔට්ටුව අල්ලන්න එපා කියලා මට කිව්වත් මං ඒකට කන් දුන්නේ නැහැ. “එහෙනම් නිමල් අයියත් තව මොන-මොනවා හරි ටිකක් එකතු කරන්න, සෝමේ අයියා පැරැදුණාම කරවන්න.”

කට්ටියටම විශ්වාසයි මං දිනයි කියලා. ඒත් මං ඒකට කන් දුන්නෙත් නැහැ. 
මොකද, මට සෝමවීරත් එක්ක පිරිමහගන්න කෝන්තරයක් තිබුණයැ. වාදෙකට පැටලුණා, ඔට්ටුවක් අල්ලනවා, එක්කෙනෙක් පරාද වෙයි. එච්චරයි. කියන දේ කරන්න බැරි නම් මොකටද කියන්නේ? ‘යථාවාදී තථාකාරී - තථාවාදී යථාකාරී’ කියලා කියන්නේ ඒකටනේ.

sporty ගතිය; ක්‍රීඩාශීලී ගතිය කියල කියන්නෙත් කෙනෙක් ළඟ තියෙන්නම ඕනේ ගුණාංගයක් විදියට හිතන මං ඒ චැලේන්ජ් එක බාර ගත්තා. හැබැයි මාස ගණනාවක් බලාගෙන ඉන්න වුණා අපි හැමෝටම.

“හරි, හරි. අන්න වැල්ලම්පිටියේ විලාසිනී එකට ෆිල්ම් එක දාලා. යමං, යමං. ගොඩ දවසක් තියෙන එකක් නැහැ!” දවසක් සෝමේ ආවේ ඉගිල්ලිලා. මේකා ඒ වෙනකොටත් විලාසිනී එකට හොරෙන්ම ගිහින් ෆිල්ම් එක බලලාවත්ද කියලත් මට හිතුණා. මිනිහා එහෙව් සතා!

ෆිල්ම් එක දාලා!

ප්‍රශ්නයක් මතු වුණාම කල් මර-මරා බලන් ඉන්න පුරුද්දක් මට නැහැ. 
ඒ ගැන හිත-හිතා තැවි-තැවී ඉඳිල්ල මට අරහං.

හිතන්නකෝ මට කවුරු හරි බනින්න බලන් ඉන්නවය කියලා. මං කරන්නේ පුළුවන් තරම් ඉක්මනට ඒ මනුස්සයව හමුවෙන එක. බනිනවා නම් බනින්න අවස්ථාව දෙන එක. 
එහෙම කළාම ප්‍රශ්නය එතනින් ඉවරයිනේ. නැතිව අපි එයාව මඟ අරිමින් ඉන්නවා නම් මිනිහගේ හිතෙත් ඒ කාරණාව පැසවනවා; තව වැඩි වෙනවා නේද? සමහර විට මං වැරැදි ඇති. හැබැයි අදටත් මගේ ප්‍රතිපත්තිය ඕකයි.

“හරි සෝමේ, හෙට යමු!” මං ඒකටත් වචනේ දුන්නා. 

දැන් වගේ ඉන්ටර්නෙට් තිබ්බා නම් ඒ ප්‍රශ්නය තත්පර ගණනෙන් විසඳාගන්න තිබුණා. 
ඒත් ඒ කාලේ අපට පරිගණක තියා විදුලියවත් තිබුණේ නැහැ. අපේ ගෙවල් තිබුණෙත් එක්සත් සුබ සාධක මාවතේ ඩෙඩ් එන්ඩ් එකක. අපට විදුලිය ගන්නවා නම් ලයිට් කණු හත-අටක්ම හිටවලා, ලොකු දුරක් වයර් අදින්න වෙනවා කියලයි අපට කියලා තිබුණෙත්. 

අහළ-පහළ අයත් බලන් හිටියේ අපේ පහනෙන් එළිය බලන්නයි. අපි තනි වියදමෙන් සේරම කෙරෙව්වාම අනිත් අයට වියදම් වෙන්නේ සුළු ගණනක් විතරනේ.

ගෙවල්වල සේරමලා එකතු වෙලා, වියදම බෙදාගෙන ලයිට් ගනිමු කියන යෝජනාවත් මං ඉදිරිපත් කළා. “එක ගෙදරකින් එක කණුවකට ගණනේ වියදම දරාගත්තහැකිනේ. වැඩිපුර යන කණු ටිකට මම වියදම් කරන්නම්.”

හැමෝම කළුවර එළවා ගත්තේ............

තනියම කර ගහන්න බර වැඩි නිසයි මං එහෙම කිව්වේ. ඒත් අපි උඩ දම-දමා ඔජ වඩන පිරිසුදු ගම පමුණුවෙත් තිබ්බේ නැහැ. හැමෝම පස්ස ගැහුවා. 

ඉතින් අවුරුදු ගණනාවක්ම හැමෝම එක්කෝ චිමිනි ලාම්පුවලින්, එහෙමත් නැතිනම් පැට්‍රොමැක්ස් ලාම්පුවලින්, ඒත් නැත්තං කුප්පි ලාම්පුවලින් පිරිමහගත්තා! වැඩි දෙනා පස්ස ගැහුවේ ඉරිසියාව නිසාය කියල දැනගත්තාම නම් මාත් හිටියේ කෝන්තර බැඳගෙන තමයි. මගේ දුෂ්ටකමත් පිළිගන්න ඕනනේ. මොකෝ මං කෙලෙසුන් නසලා, රහත් වෙලායැ?

පන්න-පන්න පළිගන්න නොගියත් මාත් කොහොමටත් ඔහොම කෝන්තර නම් අමතක කරන්නෙම නැහැ. අමතක කරන්න ඕනේ වුණත්, මට එහෙම ලේසියෙන් දෙයක් අමතක වෙන්නෙත් නැහැනේ. 

“අපෝ, ලොකාද? පොළඟා වගේ තමා!” කියලයි අපේ ගෙදර අය නම් කියන්නේ. 
හැබැයි, මං කාගෙන්ද එහෙම පළිගෙන තියෙන්නේ කියලා ඇහුවාම කවදාවත් එයාලා උදාහරණයක් දීලත් නැහැ! කලින්ම කිව්වේ, පෙණය පුප්පපු ටිකට ඔහොම හිතනවා නම්, මොනවා නොකියාවිද දෂ්ට කළා නම්?

ඉතින් ‘ලක්ෂ්මන්ව’ අමතක කළා නෙවෙයි. පංච තන්තරේ ක්‍රමයත් ඉබේම; පුරුද්දෙන්ම ලියවිල්ලට එනවා. අනෙක ඉතින් අනෙක් අයගේ වැරැදි දකින මට මගේ වැරැදි පෙනෙද්දී නොකියා ඉන්න හැකියිද? පොඩි ලජ්ජාවකින් යුතුව වුණත් ඒ කාරණාවලුත් එළියට දමනවා. ඉවසා වදාරන්න ඕනේ රසික ඔයාලා හැමෝම.

ඉවසා වදාරන්න ඕනේ...............

සත්තයි! දැන් මේක ලිවීම මට භාව විරේචනයක් වෙලා. ඒ වගේම මොළය ක්‍රියාකාරී කරවන අපූරු ව්‍යායාමයක් වෙලා.

වැල්ලම්පිටියට මං පළමු වතාවට ගියේ පහුවදා. රාම පුරෙන් ආව ලක්ෂ්මන් නිසා නෙවෙයි නම් එදා යැවෙන්නෙත් නැහැ. සෝමවීර නම් ඔය හැම පැත්තේම කරක් ගහලා තිබ්බා. 
ඉතින් එදා මාර්ගෝපදේශකයා; Guide වුණේ එයා.

වැල්ලම්පිටියේ විලාසිනී හෝල් එක කළුද සුදුද කියලා දෑහින් දැකලා නොතිබුණත් ඕනේ තරම් අහලා තිබුණා. කියවලා තිබුණා. ඒ තියා සඳලංකාවේ සඳලංකා, අනුරාධපුරේ ඉම්පීරියල්, කොස්වාඩියේ දර්ශන වුණත්! 

ඇයි ඉතින් චිත්‍රපට ගැන රේඩියෝවේ යන දැන්වීම්, පත්තරවල ‘දැන් පෙන්වනවා’ තීරු එහෙම මදිය නොකියන්නම මාත් ඒ කාලේ ඔහේ පරිශීලනය කරනවානේ. 

පස්සේ දවසක ‘ශුද්ධ නගරෙ අනුරාධපුරේ’ ගිය වෙලාවක තමයි දැනගත්තේ ඉම්පීරියල් එකට ‘කැලෑ’ කියලා විශේෂණ කෑල්ලකුත් තියෙන බව, දැන්වීම්වල නොදැම්මට.

විලාසිනී කියන්නේ රොබින් තම්පෝ කියන ප්‍රසිද්ධ චිත්‍රපට අදියුරුතුමාගේ දුවගේ නම වගෙයි කියන මතකෙකුත් හිතේ කොනක තියෙනවා. ෆිල්ම් හෝල් එකත් එයාලගෙම වෙන්නැති. හැබැයි ඒ දවස්වල නම් ඒ සිනමා ශාලාව මගේ හිතට ඇල්ලුවේ නැහැ.

රොබින් තම්පෝ මහත්තයා හැදූ ................

රොබින් තම්පෝ මහත්තයා හදපු හැම ෆිල්ම් එකකම නම පටන් ගත්තේ ‘ස’ අකුරේ ප්‍රභේදයකින්. 

සිරිමලී, සුහද දිවි පිදුම, සුදු සඳේ කළු වලා, සුලලිත සෝබනී, සමාජේ අපි ඔක්කොම සමානය, සුදෝසුදු, සැඟවෙන සෙවණැල්ල වගේ නම් දිහා බලද්දී පේනවනෙ ‘ස’ අක්ෂරය සුබ අකුරක් විදියට තම්පෝ මහත්තයා ගණන් ගත්තු විදිය.

ඒක වෙනස් වුණේ එතුමාගේ අන්තිම ෆිල්ම් එකේදී වෙන්නැති. මොකද ඒකෙ අධ්‍යක්ෂවරුත් දෙන්නෙක්. චිත්‍රපටය ‘අද මෙහෙමයි’. රුවිනා දීපානි, ඔස්වල්ඩ් ජයසිංහ දෙන්නා තමා ප්‍රධාන චරිතවලට හිටියේ.

ඔන්න දැන් අපි “Rampur ka Lakshman” ෆිල්ම් එක බලනවා!

සීන් එක ආවා. ආමුඛ සංගීතය එක්කම නාටිකාංගනාව..... ඈඈඈඈඈ? “Sanwala Rang Hai Mera” ආශා බෝන්ස්ලේ මිහිරි හඬින් ගයනවා! ‘මෙරා’ තමයි, මට කෙලවෙලා. ඒ ගීයට නටන්නේ හෙලන් නෙවෙයි!

සෝමවීර එවෙලේ හිටියේ සෙකන්ඩ් ක්ලාස් පුටුවක් උඩ වුණත් බැල්කනියටත් වඩා උඩින්. “දැක්කද?”

“පෙනුණා!”  

ඒකෙත් හැටි. මේ බ්ලොගය ලියද්දී කරුණු එකතු කරන කොට තමයි ‘පද්මා ඛන්නා’ ගැන දැනගත්තේ පළමුවෙනි වතාවට. හැබැයි එයා මහා නළු අමිතාබ් බච්චන් එක්කත් ප්‍රධාන චරිතය රඟපාලා තියෙනවා ‘Saudagar’ එකේ.

පද්මා ඛන්නා හින්දි සිනමාවේ............

හින්දි සිනමාවේ sex නාටිකාංගනාවගේ ප්‍රතිරූපය මවන්න මුල්වුණු කෙනෙක් හැටියටත් පද්මා ඛන්නා ගැන කියවෙනවා. 

ඒ කාලේ හිටියේ ඛන්නාලා ටිකයි. දැන් ඛන්නලා ගොඩයි. හැබැයි දැන් වැඩියත්ම ඉන්නේ ‘කන්නා’ලා. ගමයි, රටයි, සංස්කෘතියයි, නමයි, නම්බුවයි සේරම කන්නලා; කාගන්නලා! කොයි රටේද කියන එක නම් ඊළඟ කොටසින්වත් කියන්නේ නැහැ, නැහැ, නැහැමයි ඕං!

මේ ‘නිදි කන්නා’ට කන්න වෙච්චි කැවිල්ල කියනකොට ඒ කොටසේ වෙන දෙයක් කියන්න ඉඩක් තියෙන එකකුත් නැහැ කියලත් දැන්මම හිතෙනවා!

ඉඳියාප්ප ගන්නවාද? - තෙවෙනි කොටස

ගමට, ගමේකමට, ගමේ නමට අවියෝජනීය බැඳීමක් අපට තිබෙයි. ගමෙන් අප ඈත්වෙන තරමට; ගම අපෙන් ඈත්වෙන තරමට අපි ගමට බැඳෙන්නෙමු. 

යමක අගය පසක් වන්නේ එය නැති වුණාමය. 

දැන් බැලූ-බැලූ ඇත take-away අවන්හල්ය. හැබැයි ඒ හුඟාක් ඒවායේ නම් ‘ගම උලුප්පන’ විදියේ එව්වාය. ඇඹුල, කමත, නෙළුම් කොළේ, පොල් අතු කඩේ, කුස්සිය එයින් සමහරකි. මේ යන විදියට නම් කළු සුද්දෙක් එයාගේ බොජුන්හලට නම දාද්දී ‘කුස්සිය’ට ඉස්සරහින්, වැඩි හොඳට ‘කක්’කෑල්ල එකතු කරගත්තත් පුදුම නැත.

ඔය බඩවැටියේ තියෙන කැබැල්ල ගහේ.......

අවුරුදු පනහකට ඉස්සෙල්ලාත් අපේ තාත්තාට නම් ඔය ‘ගමේ’ නිලය අහුවෙලා තිබිණි. “සුනිල්, ඔය බඩවැටියේ තියෙන කැබැල්ල ගහේ දළු ටික කඩලා ගනින්!” දවසක් තාත්තා කිව්වේය. සුනිල්ට ඒ කාරිය කරන්නට සෑහෙන වේලාවක් ගියේය. 

කැබෙල්ල ශාකය සදාහරිත එකක් වෙන්නැතිය. ගනව අතු විහිදී, තිස්සෙම කොළ පාටින් නැහැවී තියෙන ගහේ දළු දාද්දී විතරක් ළා දුඹුරු පාට මිශ්‍ර රතක් දකින්නට පුළුවන්ය.

කැබැල්ල දළු, හොඳට උම්බලකඩ ටිකකුත් දමා උයාගත් විට ඉඳියාප්පවලට මසුරන්ය. 

“රංජි, අද වාට්ටුවක් ගානේ යද්දී නිකම්ම ඉඳියාප්ප නොකියා කැබැල්ල දලුත් එක්ක ඉඳියාප්ප කියහන්, බලන්න.” ඇත්තය. වෙනදාට මගෙන් ඉඳියාප්ප නොගන්නා අයත් එදා ගත්හ. 
ඔය විදියට අපේ ඉඳියාප්ප මුල්වලට වරින්-වර කෙසෙල් මුව සීනි සම්බෝල, තෙල් දැමූ බී.ළූණු, කූනිස්සන් මැල්ලුම්, මොටෙයියන් ඇද්දවූ මුංඇට කරිය වගේ දේවල් එකතු විණි. පස්සෙන්-පහු නම් ඒ මොනවාවත්ම නැතත්, ගෙනියන ඉඳියාප්ප ටික ඉක්මනින් විකිණී ඉවර විණි.

ඒ විදියට බලද්දී දැන් එක විදියක ලෝකල් පිස්සුවකුත් තියෙනවා වගේය. ඉස්සර තුට්ටු දෙකට තිබුණු ගමේ එළවලු දැන් හරි ගණන්ය. 

ඒ කාලයේ විකුණනවා තියා එළිපිට කෑමටවත් නොගත් දේවල් දැන් කන්නේ උජාරුවෙනි. හොඳම උදාහරණ දෙකක් කිව්වාම ඇතිය. මඤ්ඤොක්කා කොළ හා වැටේ මුරුංගා (සිංගප්පූරු - ජපන් බටු) කොළ. ඒ දවස්වල ඒ දෙවගයම කෑමට ගත්තේ වටපිට අයට නොපෙනෙන්නටය. බත් පිඟානේ අහුපෑවත වැඩි කර ගන්නටය. දැන්? ඕනෑම පොළකට යන්න. ඔය ජාති දෙකම විකුණන්නට තිබේ.

නීති තියෙන්නේ කවුරුන් වෙනුවෙන්ද?

නීති තියෙන්නේ කවුරුන් වෙනුවෙන්ද? නීති පනවා තියෙන්නේ බිඳින්නටද? රකින්නටද? 

අද කාලයේ නම් ඒවා කඩන සොක්කන්ට දෙයියන්ගේ පිහිටවත් නැත. නීති කඩන, නවන ලොක්කන්ට නම් තිස්තුන්කෝටියක් දෙවිදේවතාවනුත් බලනවා වගේය. මහ පාන්දර මහ ඉස්පිරිතාලයේ වාට්ටුවක් ගානේ ඇවිදිමින් මං කළෙත් නීති කැඩිල්ලකි. වාට්ටුවල වෙළෙඳාම් කිරීම සපුරා තහනම්ය. 

එතකොට එක වාට්ටුවක හිටි සිස්ටර් කෙනෙක් ‘තද නීතිකාරියක්’ විදියට නම් දරා තිබිණි. “අනේ දරුවෝ. උඹ මේ අම්මණ්ඩි ඉන්නකං මේ වාට්ටුවට නෑවිත් හිටහං. ඊයෙත් වෙළෙන්දෙක්ගේ බඩු මලු දෙකම උදුරාගත්තා. තව ඩිංගෙන් ඒ මිනිහාව පොලිසියටත් බාර දෙනවා. කිසිම තෙතක් නැහැ ඒකිට.” ඒ වාට්ටුවේ ලෙඩ්ඩු කිහිප දෙනෙක්ම මට හිතෛසිවන්තව අනතුරු ඇඟවූහ.

මගේ පැත්තෙන් බලද්දී ඇය වැරැදිය; නපුරුය. ලෙඩුන්ට පෙනෙන්නෙත් එහෙමමය. 
එහෙත් ඇය එදා අප පන්නා දමමින්, අකුරටම ඉටු කළේ ඇයගේ රාජකාරියයි. කෙනෙකුට වස කෙනෙකුට රස වෙන හැටි!

සමහර ලෙඩුන්ට සමහර කෑම ජාති තහනම්ය. එයාලාගේ ගෙදරවල අයවත් ඒවා ඒ ලෙඩුන්ට ගෙනවිත් දෙන්නේ නැත. ඒත් වාට්ටුවල වෙළෙඳාම් කරන අපි ඔව්වා දන්නවාද? 

අපට ඕනෑ අප ළඟ ඇති දේවල් විකුණාගන්නටය. බලන්නේ ලෙඩා ළඟ සල්ලි තියෙනවාද කියන එක විතරය. මා නොවික්කාට හුඟක් වෙළෙඳාම් ඇත්තෝ රෝගීන්ට බීඩි, සිගරැට්, බුලත්විට හා ස්වීට්ස් ජාති විකුණන්නටත් හුරුවී සිටියෝය. එව්වා නම් හෙද පාලිකාවන්ව යක්ෂාරූඪ කරවන අයිටම්ස්ය.

සමහර අයිටම්ස් සිස්ටර්ලාව යක්ෂාරූඪ ............

දවසක් වාට්ටු කොරිඩෝරයකදී අර සිස්ටර් නෝනා මට මුහුණට මුහුණම මුණ ගැහුණාය. මඳ අඳුරේ වංගුවකදී, හිමිදිරි පාන්දර මුහුණට මුහුණ හමු වීමෙන් මා ඇයට බියවුණු තරමට වැඩියෙන් ඇයත් තිගැස්සුණා විය යුතුය. ඇය තත්පර ගණනකට ගල් ගැහුණාය. ඇයගේ කට ඇරුණේ ඊටත් පස්සෙය. “ඔහොම ඉන්නවා! නවතිනවා!!”

එයා එහෙම කිව්වට ඉඳියි මං! සැණෙකින් ආපසු හැරුණු මම හැකි උපරිම වේගය දෙපයට දුන්නෙමි. මගේ දෙපා මා උස්සාගෙන ගියාද, නැතිනම් මා මගේ දෙපය ඇදගෙන ගියාද කියලා අදටත් මට වැටහෙන්නේ නැත. ‘ටොක්... ටොක්... ටොක්....’ පාළු කොරිඩෝරය දිගේ ගලාගෙන එන සද්දය නැවතිලා නැත. 

ඒ කොහොමද? මම හැරී බැලුවෙමි. මෙන්න වැඩේ, අර යකාගේ අම්මණ්ඩිත් එනවා මගේ පස්සෙන්. මා උන්නේ බර වේවැල් කූඩා දෙකකුත් උස්සාගෙනය. කොහොම දුවන්නද? තව වැඩි දුරක් දුවගන්නට කලින් මාව අතටම අහුවෙනවා සිකුරුය.

ඉස්සර කොළඹ ඉස්පිරිතාලය මතක අයට නම් ප්‍රධාන ගේට්ටුවෙන් ඇතුළුවී ටික දුරක් එනවිට වම් පැත්තේ තුබුණු කැන්ටිම ගැන කිව යුතු නැත. ඊට පස්සේ වමට හැරෙද්දී ක්‍රෝටන් ගොල්ලක තිබුණේ මිනී කාමරයයි; මෝචරියයි. එවෙලේ මට මතක් වුණු මිනියක් නැත. 

‘මගෙ හිත පිරී තිබෙන්නේ ඔබගේ සිතුවිල්ලෙන්’ නිරංජලා සරෝජිනී පෙම්වතා ගැන එහෙම හිතුවත් මගෙ හිත පිරී තිබුණේ පොලිසියට මා දක්කන සිස්ටර් ගැන විතරය. දඩිබිඩියේ ක්‍රෝටන් ගස් ගොන්නට රිංගාගත් මම එතැනම වකුටුවී වාඩි වුණෙමි.

විනාඩි දහයක්වත් මා හැංගී හිටියා විය යුතුය. දැනුණේ නම් කල්ප දහයක් වගේය. 

මහ පාන්දර වුණත්, ක්‍රෝටන් ගස් ගොල්ලෙන් බැහැරව එද්දී මං හිටියේ දහදියෙන් තෙමී 
බත් වෙලාය. සිස්ටර්ට බයෙන්ය. මිනීවලට බයෙන් නොවේ. ඒ රෑ පාන්දර එකම මිනියක්වත්, හොල්මනක්වත්, යකෙක් පෙරේතයෙක් හෝ කුම්භාණ්ඩයෙක්වත් මෝචරිය පළාතේ නොහිටියේය. වැඩියෙන් භයානක මළවුන් නොව පණ පිටින් ඉන්නා අය බව මට එදා තේරුණේය! මළවුන්ට පණ බයේ උන් ‘නිදි’ එදා හිට බය වෙන්නේ පණ තියෙන එවුන්ටය!

මෝචරිය කියලාවත් මට බයක් හිතුණේ නැත.

ලොකු බයක් දැනෙද්දී පොඩි බයවල් අමතක වී යනවායි කියන කතාව සහතික ඇත්ත බවත් එදාය මා ඉගෙන ගත්තේ.

නන්දනී ද සිල්වා මේ නොවැම්බර් 22 වෙනිදා උදෙන්ම මා හමුවන්නට ආවාය. 

“අනේ නිමල්, මගේ අතින් ඊයේ ලොකු වැරැද්දක් වුණා. අනේ සොරි. ඔයා ඇවිත් ගියාට පස්සේ මං අම්මගේ දිනපොත් ටික ආපහු කියෙව්වා. එතකොටයි මට අහු වුණේ. අම්මා ‘සිස්ටර්’ කෙනෙක් නෙවෙයි. ‘හදිසි හෙදියක්’. මාත් ඒක හරියටම දැනගත්තේ ඊයේ රෑ.”

21 වෙනිදා උදේ මං නන්දනීව හමුවෙන්නට ගියේ ‘ජේන් සීලියා එදිරිවීර විජේසූරිය’ මහත්මියගේ ෆොටෝ එකක් ඉල්ලා ගන්නටය; විස්තර ටිකකුත් එකතු කරගන්නටය. 

‘විජේසූරිය මිසී’ වැඩ කළේ කොළඹ මහ රෝහලේ 32 වාට්ටුවේය. 

ඒ වාට්ටුවේ ගොඩක්ම උන්නේ පිළිස්සුණු තුවාලකාරියන්ය. සීලියා මිසී පොල්ල කඩා ගන්නේ නැතිව, නයාවත් නොමරා ජාම බේරාගන්නට දැන හිටි ස්ත්‍රී රත්නයකි.

“අනේ ඔව් නිමල්, අපේ අම්මගේ පුරුද්දක් තිබුණා. හැමදාම වැඩට යද්දී බත් මුල් තුන-හතරක්වත් බැඳගෙන යනවා. ඒවා ගෙනියන්නේ විසිටර්ස්ලා ආවේ නැති ලෙඩ්ඩුන්ට. 

අම්මා ඕෆ් වෙන්න කලින් බලනවාලු එදා ගෙදරින් කවුරුවත්ම ආවේ නැති ලෙඩ්ඩු කී දෙනෙක් ඉන්නවද කියලා. ආයේ වැඩට යද්දී අර පේෂන්ට්ස්ලට දෙන්නයි ගෙදරින් බත් මුල් හදවාගෙන යන්නේ. අම්මා අන්තරා වුණාම මළගමට ආව ගැහැනු කෙනෙක් අඬ-අඬා කිව්වා, 

සමහර දවසට අම්මගේ කෑම එකත් ලෙඩෙකුට දීලා බනිස් ගෙඩියකින් මැනේජ් කරගත්තු හැටි!”

තාත්තයි, අම්මා සීලියා මිසීයි. නන්දනීයි..........

“ඇත්තමයි. මටත් ඉස්පිරිතාලේදී ඔයාලගේ අම්මා වගේ කෙනෙක් හම්බ වෙලාම නැහැ. මාව දැක්ක දවසෙම ළඟට අඬ ගහලා සේරම විස්තර ඇහුවා. ඊට පස්සේ මට තේරුම් කරලා දුන්නා සමහර ලෙඩ්ඩුන්ට ඉඳියාප්ප වගේ කෑම වුණත් හොඳ නැති බව. -ඔයා එන්න, මං පෙන්නන්නං ඒවා හොඳ නැති ලෙඩ්ඩු. එයාලා ඉල්ලුවත් එයාලට ඉඳියාප්ප විකුණන්න එපා- එහෙම කියලා තමයි සිස්ටර් දෙපැත්තම බේරුවේ.”

මාත් පමුණුවේ බව දැනගත් විට සීලියා මිසී මට තවත් හිතවත් වුණාය. එයාලා ඉන්නේ පමුණුවේ චන්දන උද්‍යානයේය.

2000 හෙදී අභාවප්‍රාප්ත වුණු විජේසූරිය මිසීට නොතිබුණු ‘සිස්ටර්- හෙද පාලිකා’ පට්ටමක් මගේ බ්ලොගයෙන්වත් දෙනවාට නන්දනී කැමැති වුණේ නැත.

“ඇත්තමනේ නිමල් අපි පිළිගන්න ඕනේ. අයිති නැති නම්බුවක්වත් අපිට මොකටද? අපේ සීයාට; හුංගම හාතාගල විදානාරච්චි රාලහාමිට එක පුතෙකුයි, දුවලා හත් දෙනෙකුයි හිටියා. 

ඒ සේරමලට ඉගැන්නුවේ බෝඩින් ඉස්කෝලවල. අපේ අම්මාව බෝඩින් කරලා තිබුණේ ‘මාතර ආවේ මරියා කොන්වන්ට්’ එකේ. ඒවායේ ඉගැන්නුවේ ‘නන්ස්’ලා. 

ඔය කාලෙදී තමයි දෙවෙනි ලෝක යුද්දේ පටන්ගෙන තියෙන්නේ. අර නන්ස්ලා අපේ අම්මගෙනුත් අහලා නර්ස් කෙනෙක් වෙන්න කැමැතියිද කියලා. අම්මත් කැමැති වෙලා.”

ජේන් සීලියා යුවතිය හෙද සේවාවට බැඳී තිබෙන්නේ ‘හදිසි හෙදියක’ ලෙසිනි. අවුරුදු 32ක් තිස්සේ රෝහල්වල සේවය කළෙත් ඒ පට්ටම යටතේමය. 

“අම්මා හිතුවේ එයාගෙන් වෙන සර්විස් එක ගැන විතරයි. තනතුර, පඩිය ගැන  හිතුවේ නැහැ. කොටින්ම එයාට පෙන්ෂන් එකක්වත් හම්බ වුණේ නැහැ, හදිසි හෙදි ඇග්‍රීමන්ට් එකට අනුව පෙන්ෂන් එකක් නැති නිසා.”

‘රටෙන් ඔබට නෙවෙයි පුතේ - ඔබෙන් රටට මොනවද දෙන්නේ?’ එහෙම අහන්නේ මා නොවේ. කරුණාරත්න අබේසේකරයන්ය. ඔහු ලියූ ‘පුන්සඳ වන් ලස්සන මගෙ.....’ ගීතය ගයමින් සිනමා සක්විති ගාමීණී ෆොන්සේකා දරු සුරතල් බලමින් ඒ ගීයට රැඟුවේ 1973 ‘හොඳයි නරකයි’ චලන චිත්‍රයේය.

දෙවෙනි ලෝක යුද්දේ කාලේ.............

සීලියා මිසී තමන්ගෙන් කෙරෙන්නට ඕනෑ සේවය මුල් තැනෙහි දමා හිතුවාට අපත් එහෙම හිතනවාද? මියගොස් වසර 18ක් ගතවී ඇතත් අම්මාට අයිති නැති පට්ටමක් ලියවිල්ලක සටහන් වීමත් ‘ලොකු වැරැද්දක්’ ලෙස හිතන නන්දනීත් ‘අම්මාගේම දියණියකි’. එහෙම කියන එක වැරැදිත් නැත.

මං ෆොටෝ හොයාගෙන ගියත් සීලියා මිසීගේ තරුණ කාලයේ ඒවා විතරය තිබුණේ. ඒත් නන්දනී දැන් 100% ක්ම අම්මා වගේමය! නන්දනීගේ ‘වැරැදි නිවැරැදි කරන්නට’ තිබුණු උනන්දුව නිසාම මෙච්චර විස්තර ලියන්නට මටත් හිතුණේය.

මේක වුණේ අවුරුදු කීපයකට කලින්ය. 

මං වැඩ කරමින් හිටියේ ප්‍රකාශන ආයතනයකය. වියපත් කතුවරයෙකුගේ පරිවර්තන කෘතියක සෝදුපත් බැලීමත්, පිටපත සංස්කරණය කිරීමත් කරද්දී මට පුදුම හිතිණි. 

මුල් පොත The Black Tulip ය. කතාවට පසුබිම් වෙන්නේ 1600 ගණන්ය. එහි ‘වැන් බෙලේ’ සිරගතවී හිටියදීත් කළු ටියුලිප් මලක් නිපදවන්නට වෙහෙසෙයි. අර පරිවර්තකයා ලියා තිබුණු වැකියක වූයේ ‘ඔහු සිමෙන්ති පෝච්චියක ටියුලිප් අලය රෝපණය කළ අයුරුයි’.

මා පොතක් සංස්කරණය කරද්දී එය වෙනස් කරන්නේ කතුවරයාට කරුණු පහදා දීමෙන් පස්සෙය. ඉතින් එතැනදීත් දුරකථන ඇමතුමක් දී කතුවර මහතා ගෙන්නා ගත්තෙමි; කාරණය කීවෙමි. “මහත්තයෝ, 1600 ගණන්වල සිමෙන්ති හොයාගෙන තිබුණේ නැහැනේ. පොතේ තියෙන්නෙත් stone pot කියලනේ.”

ඇලෙක්සැන්ඩර් ඩූමාස්ගේ The Black Tulip පොත..........

එහෙම කිව්වාමවත් ඒ විද්වතා මගේ තර්කය ගණන් ගත්තේ නැත. 

“අයියෝ නිමල්, ඕක එච්චර හිතන්නේ කවුද?” මට එහෙම කියූ ඔහු හා සසඳද්දී නන්දනී කෙතරම් සත්‍යවාදීද? පෙරටුගාමීද? මට හිතෙන්නේ ජාතියක් වශයෙන්ම අප අපටම අවංක නොවෙන්නන් බවයි! අනේ, මගේ තකතීරු නිගමනය වැරැදි එකක් වේවා!

ඉඳියාප්ප කෙරුවාවෙදී කළ කපටිකමක් තවමත් මගේ හිතේ නම් ඇනුණු කටුවක්ව ඉතිරිවී තිබෙයි! ඒක මතක් වෙද්දී මටම හිරිකිතය; ලජ්ජාය. ඒත් මොනවා කරන්නද? 
දැන් ඒවා undo කළ නොහැකිය. ‘කුම්බලා මාළු කෑවා නම් විඳවාපං බළලෝ!’ 
මම මටම කියා ගන්නෙමි.

ධම්මපදයේ එක ගාථාවක අරුත මෙහෙමය. ‘කවුඩකු මෙන් ගසා කෑමෙහි ශූරවූ බුහුටිවූ, පාපයෙහි ලජ්ජා නැති, අනුන්ගේ ගුණ මකන, ගෙන් ගෙට දුවන, කිලිටි දිවි පැවැත්මක් ඇති තැනැත්තාට ජීවත් වීම ඉතා ලෙහෙසිය.’

කාකසූරෙන ධංසිනා ............

‘සුජීවං අහිරිකෙන - කාකසූරෙන ධංසිනා

පක්ඛන්දීනා පගබ්භෙන - සංකිලිට්ඨෙන ජීවිතං’

අද මෙහෙම අය ඉන්නවාද? මෙතැනදීම කිව යුතුය. මා නම් වැරැදි කළ කෙනෙකි; වැරැදි කරන පුහුදුන් කෙනෙකි. හැබැයි, හැකිතාක් අඩුවෙන්ය. ඒ කාටවත් බය නිසා නම් නොවේ. මටම බය නිසාය. මට මගේ හෘද සාක්ෂිය රවටාගන්නට බැරිය.

ඉතින් අර රැවටිල්ලට අයිඩියා එක දුන්නේ නම් අපේ තාත්තාය. 

“දැන් මිනිස්සු හුඟාක්, හාල් මෝලෙන් නිවුඩු හාල් පාස්සා ගන්නවා. මෝලේ මිනිස්සු නිවුඩ්ඩ වෙනම එකතු කරලා විකුණනවා. එව්වා ලාබයි. ඒවායින් ගෙනත් පිටිවලට කවලම් කරලා ඉඳියාප්ප හැදුවම කුරහන් පිටි වගේලු.”

සතුන්ගේ කෑමට විකිණූ හාල් නිවුඩ්ඩ අපේ කුස්සියෙදී ඉඳියාප්පවලට එකතු වුණේ ඊට පස්සේය. පාන්පිටිවලින් නියමෙට කුරක්කන් ඉඳියාප්ප හැදුණේය. විකිණුනේය. 

ඒකෙන් කාටවත්ම අගුණයක් නොවුණත් මං කළේ වංචාවකි. ලොකු වංචාවකි. 

ලොකු ප්‍රෝඩාවකි.

එදා මා කළේ වංචාවකි......

අදට මේ ඇති කියා හිතෙයි. දැන් මා ගැන අප්‍රසාදයෙන් ඉන්නවා වුණත් ඊළඟ පෝස්ටුව කියවන්නටත් එනවා නේද?