මතක මතක - දෙවෙනි කොටස

... කරුණාරත්න මහත්තයා මගේ ගැටවර කාලයේ පටන්ම මගේ වීරයෙක් වෙලයි හිටියෙ. ඒ එතුමාව නොදැකම; හමු නොවීම... රෙදෙව්ව හරහා කටහඬ අහලා!

කරුණාරත්න අමරසිංහ මහත්තයා අපේ ගෙවල්වලට සැපත් වුණේ ‘රේඩියෝ සිලෝන්’ එකේ රේඩියෝව හරහා.

රෙදෙව්ව? ඔව් ඔව්, රෙදෙව්ව තමයි; කාටත් හුරු පුරුදු බාසාවෙන් කියනවා නං රේඩියෝ එක.

Radio එකට සිංහල නමක් දාපු කතන්දරේ කියවද්දී මට හිතුණෙ මේකයි. ‘පණ්ඩිතයන්ටත් සමහර වෙලාවට වරදිනවා වගෙයි’. එහෙම කියන්නේ මුනිදාස කුමාරතුංග සිරිමතාණන් නිපැදවූ ‘රෙදෙව්ව’ වදන ජනගත නොවී ක්‍රමයෙන් අභාවයට යමින් පවතින හිංදා.

දැන් කාලේ බොහොමයක් යෞවන යෞවනියන්ගේ වීරයන් වෙන්නේ ටෙලි නළු-නිළියන් වුණාට 1960 / 1970 කාලේ එහෙම නෙවෙයි. පොත් ලියන අය- චිත්‍රකතා අඳින අය- ගායක ගායිකාවෝ- ගුවන් විදුලි නිවේදක නිවේදිකාවෝ, චිත්‍රපට නළු-නිළියෝ වගේ උදවියයි අපේ වීරයෝ වුණේ.
කරුණාරත්න අමරසිංහ මහත්තයා අපේ ගෙවල්වලට සැපත් වුණේ රේඩියෝව හරහා. මගේ ගැන කියනවා නං ‘රෙඩිෆියුෂන්’ එක හරහා. රෙඩිෆියුෂන් තිබ්බේ ඇති-පැති උදවියගෙ ගෙවල්වල තමා. අපිට ඒවා තිබ්බෙ නෑ.

ඒත් ගුවන් විදුලියට; විශේෂයෙන් ගුවන් විදුලි නාට්‍යවලට කන් දීමෙන් මං හීන් එකා සන්දියේදීම ඉගෙනගත් පාඩම් ගොඩයි! 

එතකොට අපි හිටියෙ බදුල්ලේ රේල්වේ ක්වාර්ටස්වල (ලැයිම් පේළියේ) ගෙදරක. බදුල්ලේ ‘සන්දේ’ට පහළින් තිබුණු ඒ දුම්රිය නිවාස පේළියේ එක ගෙදරකටවත් රෙඩිෆියුෂන් තිබුණෙ නෑ. අපේ ගෙදරත් එහෙමමයි.
ඒත් මොකක්දෝ වාසනාවකට වගේ අපේ ගෙදර තිබ්බේ බී.එච්. බණ්ඩාර මහත්තයලගෙ ගෙදරට ඉස්සරහින්; පාරෙන් මෙහා පැත්තෙ. (එතකොට බණ්ඩාර මහත්තය තමයි බදුල්ලේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී.)

පහතින් තියෙන මේ විස්තර නං මමම ලිව්ව ‘පේව්මන්ට් එකේ රජ වී- 3‘ පෝස්ටුවෙන්...

‘... එතැනම හෝටලයකුත් තිබ්බා. මන්ත්‍රී කතාව මට වැදුණේ අපේ අම්ම නිසයි. "මන්ත්‍රීතුමා අපටත් දුරින් නෑයෙක් වෙනවා." අම්මා ඒ දවස්වලත් හීනියට පම්පෝරි ගහනවා.

තාත්තා එහෙම වෙලාවට කියන්න පුරුදු වෙලා හිටි කතාවක් තියෙනවා."අනේ තමුසෙලගෙ නෑයෝ! ඉස්සෙල්ලාම බදුල්ලට කෝච්චිය එන දවසේ තමුසෙලගෙ තාත්තලා සීයලා නේද තණකොළ කපාගෙන ගෝනි පිටින් උස්සන් ගියේ?" කතාවේ ඇත්ත නැත්ත කොහොම වුණත් මට නම් එතන තිබ්බෙ හිනාවෙන්න දෙයක් නෙවෙයි. බදුල්ලේ සීයලගේ මනුස්සකමනේ ඒ. ඉස්සර අශ්ව කෝච්චි ඇද්දේ අශ්වයෝ. සීයලා හිතන්න ඇති මේ කෝච්චිත් අදින්නේ අශ්වයන්ය කියලා.

එහේ රේල්වේ ක්වාර්ටර්ස්වල ඉඳිද්දී අපි හුඟ වෙලාවක් රේඩියෝ එක ඇහුවා. ඇහුවා කිව්වාට වැඩිය හරි ඇහුණා කිව්වා නම්. ඒ දවස්වල තිබ්බෙ 'රෙඩිෆියුෂන්'. වයර්ලස් නෙවෙයි. අර මං කිව්ව හෝටලයේ රෙඩිෆියුෂන් එක තුන්සිය හැටපස් දවසෙම, උදේ ඉඳන් රෑ වෙනකල් දාලයි තිබ්බෙ. ඉතින් මට ගොඩක් සිංදු මතක හිටියා. ඇයි 'ගුවන් විදුලි රඟ මඬල'. ඒක ගියේ රෑට. හැබැයි මං නොවැරදීම ඇහුවා. අර ප්‍රතිපත්තිය මගේ හිතට වැදුණේ ඒකෙන්, එක නාට්‍යයකින්.

ඒත් ගුවන් විදුලියට; විශේෂයෙන් ගුවන් විදුලි නාට්‍යවලට කන් දීමෙන් මං හීන් එකා සන්දියේදීම ඉගෙනගත් පාඩම් ගොඩයි! (මට අවුරුදු හයේදී විතර ලොකු නංගි පුෂ්පා රංජනීත් එක්ක. හම ගිහින් තිබුණු ෆොටෝවකට පණ දුන් නමීට ගොඩක් ස්තුතියි!)

ඔන්න හොරෙක් රජ මාළිගාවකට යනවා හොරකම් කරන්න. මේකා පුළුවන් තරම් රිදී-රත්තරන් බඩු පොදි ගහලා ගෝනියක දමාගෙන එන්න හදද්දී කකුල වදිනවා මොකකද. ඇයි කළුවරේනේ. බලනකොට එයාගෙ කකුලේ ඇඟිල්ලක නියපොත්ත කැඩිලා. මේ මිනිහා පණ දාගෙන නියපොතු කෑල්ල හොයනවා එළි වෙනකල්ම. රාජ පුරුෂයෝ මේ හොරාව අල්ලලා, කුදලලා බැඳගෙන රජතුමා ඉදිරියට ගෙනියනවා. රජ්ජුරුවෝ හොරාගෙන් ප්‍රශ්න කරන්න පටන් ගන්නවා.

"යුෂ්මතා හොරකම් කරගත්තා නම් ඇයි එළිවෙනකල් මාළිගාවේ රැඳී හිටියේ?"

"අනේ ස්වාමීනි, මම මගේ කැඩුණු නියපොතු කෑල්ල හෙව්වා." දැන් රජතුමාටයි, රාජ සභාවටයි මේක හරිම ප්‍රශ්නයක්. නියපොතු කෑල්ලක් එච්චර වටිනවාද?

"නියපොතු කෑල්ල වටින්නේ නැහැ තමයි රජතුමනි. ඒත් මං කොහොමද ඒක අත් ඇරදාලා යන්නේ? මට හොරකම් කරගන්න පුළුවන් වුණේ ඔබතුමා පොහොසතෙක් නිසා. ඔබතුමා දුප්පත් වුණොත්.....මට පුළුවන්ද ආයෙමත් මෙහෙන් හොරකම් කරගන්න. මං දන්නා විදියට නම් නියපොතු කෑලි පෑගි-පෑගී තියෙන්න ගියොත් ඔබතුමා දුප්පත් වෙනවනේ." හොරා කියනවා!

"මං නැති-බැරිකමට ඔබතුමාගෙන් හොරකම් කළා තමයි. හැබැයි, මං ඔබතුමාට ආදරෙයි, කරුණාවයි. දැන-දැනම ඔබතුමාව දුප්පත් වෙන්න අරින්න පුළුවන්යැ."

‘ගුවන් විදුලි රඟ මඬල’ වගේම තවත් අතිශයින් ජනප්‍රිය වෙච්ච වැඩ සටහනක් තමයි ‘මුවන් පැලැස්ස’ නාට්‍යය.

ගුවන් විදුලි ශිල්පීන් අතරෙත් ‘එක එක කල්ලි’ ගැහීම් තිබුණු විත්තියක් ගැටවර වයසෙදි මට හැඟුණා. මට එහෙම හිතුණෙ වික්ටර් මිගෙල්, ගැමුණු විජේසූරිය, ධර්ම ශ්‍රී මුණසිංහ, මුදලිනායක සෝමරත්න, වොලී නානායක්කාර, නෙතලි නානායක්කාර වගේ උදවිය එක කල්ලියක් විදිහට දැනුණු නිසයි. (සමහර විට මං වැරදි වෙන්නත් ඉඩ තියෙනවා- හොඳේ!)

‘විසි පැන’ වැඩ සටහනින් මගේ හිතට වැදුණු ජේ.එච්. ජයවර්ධන, ට්‍රිලීෂියා ගුණවර්ධන තවත් අතිදක්ෂ ගුවන් විදුලි ශිල්පීන් දෙදෙනෙක්.

කරුණාරත්න අමරසිංහ මහත්තයා ‘ගලබොඩ අප්පෝ’ වුණු ‘ගජමුතු’ නාට්‍යයේදී, මුතූ කියපු කවි දෙකක් මට කටපාඩම් වුණත් එක්ක. මං හිතන්නේ මට ඒ කවි දෙක මිහිරට ගායනා කරන්නත් යම්කිසි හැකියාවක් තිබ්බ කියලයි. ඒ ගැන ‘ආදර පූජාසනේ- 5’ post එකේදී මෙහෙම ලියැවුණේ අවුරුදු හයකට කලින්.

    ‘ඉරුගල් නුවර ඉරුගල පවතිනා       තුරු
    සඳගල් නුවර සඳගල පවතිනා          තුරු
    මැද මහනුවර රන්කොත පවතිනා  තුරු
    හිමියනි ඔබ පතමි සසරෙහි වසන තුරු’

කුලහීන මුතූගේ චරිතයට නිරංජලා සරෝජිනී පීරිසුත්...

මතකද? ඒ ජන කවියක් ටිකාක් විතර modify කර හදාගත්තකි. එහෙම කිරීමේ ගෞරවය යන්නට ඕනේ ‘ධර්ම ශ්‍රී මුණසිංහ’ ගුවන් විදුලි නාට්‍ය රචකයාටය. ඔහු වෙනස් කර තිබ්බේ කවියේ අන්තිම පදයයි.

‘කෙළලා යන්ට නොදෙමුව දිවි තිබෙන තුරු’ යනුවෙනි original කවියේ අන්තිම පදය තිබුණේ. ධර්ම ශ්‍රී අතිදක්ෂ විදිහට, ඔහොම කවිය වෙනස් කළේ ‘ගජමුතු’ ගුවන් විදුලි නාට්‍යයටයි. නාට්‍යයේදී කවිය කියන්නී ‘මුතූ’ය. යළි-යළිත් ඒ කවිය ගයන්නැයි මුතූට කියන්නේ ‘ගලබොඩ අප්පෝ’යි.

කුලහීන මුතූගේ චරිතයට නිරංජලා සරෝජිනී පීරිසුත්, වංශවත් ගලබොඩ අප්පෝ (නිලමේ) චරිතයට කරුණාරත්න අමරසිංහත් අපූරුවට හඬ දුන්නෝය! ඒ ගුවන් විදුලි නාට්‍යය ‘මුවන් පැලැස්ස’ටත් වැඩියෙන් ජනප්‍රිය වුණා කියලාය මට හිතෙන්නේ.

කලවැද්දෙක් කොස් ගහකට නැඟලා වැල ගෙඩි බරු ගහතෙයි
තෙ තෙයි තෙයි වැල ගෙඩි බරු ගහතෙයි//
ඌගේ පැටියෝ ඒවා කාලා - අතු උඩ දුව පනිතෙයි
තෙ තෙයි තෙයි අතු උඩ දුව පනිතෙයි//

‘කලවැදි සවුදමේ’ එන ඒ කවියත් මුතූ සමහර දවසක ගැයුවාය.

ඊට අවුරුදු කීපයකට පස්සේ පනාගොඩ,අසෝක කපුරුගේ (තරුණ ජනගහන කමිටුවේ) මිත්‍රයාගේ ගෙදරට ගොඩවැදෙන වාරයක් ගණනේ මට අර කවි දෙක නොකියා එන්නට ඉඩක් ලැබුණේම නැත! ඒ අසෝකලාගේ තාත්තාගෙනි. මං හිතන්නේ ‘නිරංජලා’ තරම්ම නැතත් මා ඒවා මිහිරට ගායනා කරන්නට ඇතිවා විය යුතුය...’

ඔයාලා දන්නවද? ‘නිදිගෙ පංච තන්තරේ’ ලියැවෙන ශෛලිය ගැන අපේ ආදරණීය පාඨකයන්ගෙන් කියැවෙන අදහසක් තමයි ‘හතර වටේ පඳුරු තලනවා’ කියන එක. ඇත්ත, සහතික ඇත්ත. මං එහෙම කරනවා තමයි!
විෂ්ණු ශර්මන් පඬිතුමාගෙ ‘පංච තන්ත්‍ර කෘතියේ ලේඛන රටාව' මේ posts රචනයට තෝරා ගනිද්දිත්; මුලදිමත් මං වහන්සේ දැනගෙන උන්න මෙහෙම විවේචනයක් එත හැකි බව. ඒත් ඉතිං මක්කැයි කරන්නේ? කියන්න කාරණා ගොඩකොට... මතකයන් ගොඩකොට...

මගේ විදිහටම ලියාගෙන යනවා නං දැන් කරන්න තියෙන්නේ ගොඩගේ මහත්තයා ගැන විස්තර ටිකක් ලියල ඉන්නයි. ඒ මොකද දන්නවද?
ඉහතින් කියාගෙන ආව (මගේ වීරයෙක් වෙන) කරුණාරත්න අමරසිංහ මහත්තයව පළමු වතාවට මට මුණ ගැසෙන්නටත් ගොඩගේ සිරිමතාණන් අනියමින් වගේ දායක වෙච්චි නිසා!
ඒක වුණේ ‘හිනා වෙන්න හිනා’ පොත අච්චු ගැහිල්ලේදී. ඒත් ඊට ඉස්සෙල්ලානේ යුවති කිරිල්ලී අච්චු ගැහුවේ.

‘යුවති කිරිල්ලී’ පොත ගහලා ගොඩ ගියත්, ඒකෙන්ම මට පොත් කෙරුවාව ඇති වුණා. අපරාදේ කියන්න බෑ, ගිහාන් ශ්‍රීනාත් සහෘදයා පොත බෙදා හරින්න පුදුම විදිහට මහන්සි වුණා. එයාට ඒ වගේ සිය ගුණයක් මහන්සි වෙන්න වුණා එහෙම බෙදා හැරිය පොත්වල සල්ලි එකතු කරන්න.

ප්‍රියන්ජන් බහුශ්‍රැතයෙකි; ප්‍රිය මනාප සංවාදශීලියෙකි; හොඳ පාඨකයෙකි; ඒ මදිවාට උමතු සිනමාලෝලියෙකි! (ප්‍රියන්ජන්, ඔහුගේ ප්‍රියම්බිකාව සහ එකම දියණිය චිත්රූ පාඨලී සමඟ)

“ඇත්තමයි නිමල් අයියේ, ලංකාවේ ගොඩක් පොත් සාප්පුකාරයොත් මස් කඩකාරයෝ වගේ. සමහරු ඊටත් හපන්... චිඃ විතරක්!” ගිහාන් ශ්‍රීනාත් කිව්වේ හොඳටෝම කලකිරිච්ච tone එකකින්.

“මොකෝ ගිහාන්, අද නං ඔය මහත්තයගේ හොඳටම මූඩ් එක බැහැලා?”

“ගොඩක් පොත් සාප්පුවලින් විකිණුනාට පස්සේ සල්ලි ගෙවන කොන්දේසිය යටතෙනෙ පොත් ගන්නේ. ඒකත් පොත් පහක් විතර- දහයක් ගන්නේ එහෙමත් කෙනෙක් විතරයි. හිතන්නකො ඔයාගේ පොතෙන් copies පහක් දාපු සාප්පුවකට ගියා කියල සල්ලි ගන්න. පොත් හතරක් විකිණිලා තිබ්බත් සාප්පුකාරයා කියන්නේ අනෙක් පොතත් විකිණුනාට පස්සෙම පොත්වල සල්ලි දෙන්නං කියල. ඇත්තමයි නිමල් අයියෙ... මේ කෙරුවාව ඉක්මනටම නවත්තල දාන්නයි මට හිතිලා තියෙන්නේ.”

ඒ තත්ත්වය දැන්වත් වෙනස් වෙලා ඇතිද?
ඒ දවස්වල හැම නගරයකම පාහේ පොත් සාප්පුවක් බැගින්වත් තිබිණි. ඒත් ඒවායින් වැඩි හරියක් වැසී ගොසින්ය.

මා දන්නා තරමින් 60-70 කාලයේ මහරගම පොත් සාප්පු දෙකක් තිබිණි. සරසවි පොත් හල හා නාලන්දා පොත් හල. (මගේ මතකය නිවැරදි නම් නාලන්දා සාප්පුව හිමිකාර වෙත්තසිංහ මහතා ‘නාග මාණික්‍යය 1 සහ 2’ නම් චිත්‍රකතා පොත් දෙකකුත් ප්‍රකාශනය කළේය.) ඒ අතර කාලයේ ‘සුමලී’ නමින් තවත් පොත් හලක් මහරගමට එකතු විණි.   

ටික කලකින් නාලන්දාව වැසී ගියේය. සුමලීත්...
ජාතියට කියවීම පුරුදු කළ ‘ගුණසේන’ සමාගමේ ශාඛාවකුත් මහරගමට සපැමිණියත් වැඩිකල් නොගොසින්ම පිටව ගියේය. එහෙම වුණේ ඇයි?

‘1960 ගණන්වලදී මාරක කතා චක්‍රවර්ති ඩීමන් ආනන්ද මහත්තයාගේ පොත් පවා මුද්‍රණයවී තිබුණේ 4,000- 5,000 බැගින්ය.

සාහිත්‍ය කීර්ති ඩබ්ලිව්.ඒ. සිල්වා ශූරීන්ගේ ‘ලක්ෂ්මී හෙවත් නොනැසෙන රැජින’ පොතේ පළමු මුද්‍රණයෙදී පොත් දෙදහසක් පළ විණි. ඒ 1922 අවුරුද්දෙදීය. 1923 දී ‘හිඟන කොල්ලා’ පළ වෙද්දී එකෑවරම පොත් 20,000ක් අච්චු ගස්වලාය!

අද්‍යතන තත්ත්වය මා නොදන්නා මුත්, මෑතකාලීන අතීතයේ පොතකින් මුද්‍රණය වෙන පිටපත් ගණන බොහෝ විට 500- 1,000 අතරේ ගණනක හිරවී තිබුණු බව නම් දනිමි. (එදාට වඩා ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනය කොතරම් වැඩි වෙලාද?)

මේ කියවෙන්නේ අපේ කියවීමේ රුචිය පල්ලම් බැස ඇති විත්තියක්ද?

එහෙමත් නැතිනම් ජාතියක් වශයෙන්ම අප බුද්ධිමය පිපාසාවකින් නොපෙළෙන බවද....’

ඉතිං මේ නිමල් දිසානායකයා 2006 කාලයේ පොත් පළ කිරීම ගැන උකටලීව; චුට්ටක් විතර කලකිරීමෙන් හිටින අතරේ කෙරුණු අල්ලාප-සල්ලාපයකදී මහින්ද කුමාර දළුපොත සහෘදයා මගෙන් අහපි ප්‍රශ්නයක්.
“ඔයාගේ පළමුවෙනි පොතෙන් පිටපත් 3,000ක් ගියා නං- පොත කියවන අයගෙන් තවමත් ඔයාට ලියුම් එනවා නං- ඒකෙන් පේන්නෙ පොත පාඨකයන්ට අල්ලලා ගිය බව නේද? ඇයි නිමල් අයියා ඒ පොතේ රීප්‍රින්ට් එකක් කරන්නැත්තේ...”

අනෙක මං ඔය වැඩවලට රස්තියාදු ගහන්න අකැමැති කෙනෙක්නෙ මහත්තයෝ!

“එකෙන්ම එපා වුණා දළුපොත මහත්තයෝ...” මං එයාට පොත් ප්‍රකාශනයේදී මට එතෙක් ලැබිලා තිබුණු තරමක් අමිහිරි අත්දැකීම් ටික විස්තර කළා. “අනෙක මං ඔය වැඩවලට රස්තියාදු ගහන්න අකැමැති කෙනෙක්නෙ මහත්තයෝ.”

“ඔය කරදර එකක්වත් නැහැනෙ ඔයාගේ පොත පබ්ලිෂර් කෙනෙක්ට දුන්නා නං... මොකද කියන්නේ? මම ගොඩගේ මහත්තයට කතා කරන්නං, නිමල් අයියා පොත එහාට දෙන්න කැමැතියි නං. ඔයාට කර්තෘ භාගය විදිහට පොතේ වටිනාකමින් 100% ක් සල්ලිවලින් හම්බ වෙයි. තව පොත් දහයකුත් හම්බ වෙයි... ඊට අමතරව තවත් පොත් ඔයාට ඕනි නං සීයට පනහ ගණනේ ගන්නත් පුළුවනි.”

ඒ වතාවෙත් මං වහන්සේට ගොඩගේ මහත්තයාව මුණ නොගැසිණි. නමුත් යුවති කිරිල්ලී දෙවෙනි මුද්‍රණය කෙරීගෙන ගියේය.

“නිමල් අයියේ, අද හෙටම වෙලාවක අපි යමු ප්‍රියන්ජන් සුරේෂ් ද සිල්වා හම්බ වෙන්න. එයා තමයි ඔයාගෙ පොතේ කවරෙ හදන්නේ. ඔයා පහට off වෙනකොට මම press එකට එන්නං. විනාඩි පහක් යයි ප්‍රියන්ජන්ලගෙ ගෙදරට යන්න.”
“එච්චර ඉක්මනට  යන්න... එයා ඉන්නෙත් විජේරාමෙමද?”
“මං හිතුවේ ඔයා දන්නවත් ඇති කියලා..”

ඒ ගමනෙන් මගේ හිතවතුන් අතරට තවත් කෙනෙක් එකතු විය. ප්‍රියන්ජන් බහුශ්‍රැතයෙකි; ප්‍රිය මනාප සංවාදශීලියෙකි; හොඳ පාඨකයෙකි; ඒ මදිවාට උමතු සිනමාලෝලියෙකි!

“මගේ අම්මෝ! මෙච්චර DVD එකතුවක්! ප්‍රියන්ජන්ට මේවා බලන්න වෙලාවක් කොහෙන්ද?”
“ඉඩක් හම්බ වුණු ගමන් බලනවා... අවම වශයෙන් දවසකට එකක්වත් බලනවා- සමහර දවසකදී films තුනක් විතර බලන වෙලාවලුත් තියෙනවා. අදනෙ දන්නෙ ඔයත් චිත්‍රපට පිස්සෙක් බව. මේවයින් ඔයා කැමැති කීපයක් අරං ගිහිං බලලා ගේන්න!” ප්‍රියන්ජන් එදාම මට කිව්වේය.

යුවති කිරිල්ලී දෙවෙනි මුද්‍රණය කෙරුණේ 2006 අවුරුද්දෙය.
ඊට කලින් 2000දීය, මංජුල වෙඩිවර්ධන ‘මේරි නම් වූ මරියා’ පොත මුද්‍රණයට රැගෙන ආවේ. පොත අච්චු ගහමින් තිබෙන අතරේ ‘තහනම් කෙරුණු හැටි’ත්, පොතෙන් පිටපත් තුන්සීයක් බේරා ගන්නට මා යෙදූ උප්පරවැට්ටිත්, CID නිලදරුවන් හමුවේ කළ-කී දේවලුත් දයාබර පාඨක ඔබ දැනටමත් කියවා තිබෙනවා නේද?

ඒ posts දෙකේදී නොකියැවුණු කොටසය මේ.

හදලා තිබුණු සේරම පොතුත්, ඉතිරි වී තිබුණු පෝරමත්, කවරත්, ප්ලේට්ස්තුත්, පොසිටිව්ස් හා ට්‍රේසින් පේපරුත් ඔක්කොම අරගෙනයි CID නිලධාරීන් ගියේ. ඊට පස්සේ අපේ බොස්; සුදු මහත්තයා මට කතා කළා.
“ඔයා ගොඩගේ මහත්තයට කියන්න වෙච්ච දේ... බර පාඩුවක්නෙ. මොකද කරන්නේ කියලත් අහන්න.”

එවෙලේ නං මට මතක් වුණේ ලෝමහංස ජාතකයේ තාපසයා...

මාත් එවෙලේම ගොඩගේ මහත්තයට ටෙලිෆෝන් කළා. ඇලපිල්ලක් ඉස්පිල්ලක් නෑර සේරම විස්තරෙත් ගොඩගේ මහත්තයට කිව්වා. එතුමා බොහොම ඉවසීමෙන්, සුසුමක්වත් නොහෙළා මගේ විස්තරේට කන් දුන්නා. අන්තිමට අර උපේක්ෂා සහගත කටහඬින් මෙහෙමත් කිව්වා.

“ව්‍යාපාරයක් කරනකොට නිමල්, ලාභ වගේම අලාභත් විඳින්න ලෑස්ති වෙලා ඉන්න එපැයි. අපි ඒ පාඩුව දරා ගන්නං. පියසිරි මහත්තයට කියන්න වෙච්ච කරදරයට මටත් ගොඩක් කනගාටුය කියලා. ඔයාලා පොත අච්චු ගැහුව විදිහටම ගණන් හදලා බිලක් එවන්න, වෙනද විදිහටම.”

එවෙලේ නං මට මතක් වුණේ ලෝමහංස ජාතකයේ තාපසයා... ඒත් මහාචාර්යතුමෙක් බලු වැඩක් කරන්න ගියාමත් ගොඩගේ මහත්තයා ක්ෂාන්තිවාදී තාපසයා වෙන්න හදපු වෙලාවේ නං මගෙත් මළ පැන්නා!

ඒ විස්තරේ සහසුද්දෙන්ම ලියන්නංකො ‘මතක මතක 3’න්...

මතක මතක - පළමුවෙනි කොටස

සමහර මිනිස්සු ජීවත් වෙලා හිටියත් මළා වගෙයි. තවත් සමහරු මිය ගියාට පස්සෙත් ජීවත් වෙනව. මගේ දැනීම අනුව නම් එයින් දෙවෙනි ගොඩටයි සිරිසුමන ගොඩගේ මහත්තයා අයිති වෙන්නේ.

ඒකෙ ඉහළින්ම තියෙන ‘වචන හය’ කියා සිටින්නේ ගොඩාක් දිග කතන්දරයක්!

ගොඩගේ මහත්තයා අභාවප්‍රාප්ත වුණාම, විදර්ශන ප්‍රකාශන ආයතනයෙ ජනක ඉනිමංකඩ මහත්තයා fb එකේ පළ කරපු ශෝක ප්‍රකාශය තමයි ඔය උඩින්ම තියෙන්නේ. ඒකෙ ඉහළින්ම තියෙන ‘වචන හය’ කියා සිටින්නේ ගොඩාක් දිග- ගොඩාක් පළල- ලොකුම ලොකු කතන්දරයක්!

‘රජයක මෙහෙවර තනිවම ඉටුකළ එකසර මිනිසා’

ජනක මහත්තය වගේම තවත් බොහෝ දෙනෙක් සිරිසුමන ගොඩගේ සිරිමතාණන්ගේ වියෝවෙන් තැවෙමින් එකේක ආකාරයෙන් තම-තමන්ගේ ශෝකය පළ කරලා තිබුණා. fb එකේ.

අවුරුදු තිහකට කලින් තමයි, මාව නොදැක- හමු නොවී- කතාබහක් පවා නොකොට ගොඩගේ මහත්තයා මට ලොකු උදව්වක් කළේ. ඒ මගේ පළමුවෙනි පොත ‘යුවති කිරිල්ලී’ පළ කරන වෙලාවේ.
ඒ පොත බෙදා හරින රාජකාරිය ගිහාන් ශ්‍රීනාත් අල්විස් හිතවතා තමයි බාරගෙන හිටියෙ. මගේ වෙනුවට ගොඩගේ මහත්තය එක්කල සේරම විස්තර කතා කරගෙන තිබ්බේ ගිහාන්. ඒ විස්තර ‘යුවති කිරිල්ලී - විසිවෙනි කොටස’ට මෙහෙම ලියැවුණා ඔයාලට මතක ඇති.

‘යුවති කිරිල්ලී පොත අච්චු ගහන්නට හදන කාලේ මට ‘ගිහාන් ශ්‍රීනාත් අල්විස්’ සහෘදයා හමුවී තිබිණි. ඒ ගිහාන් TYTP- අමද්‍යප තරුණ පුහුණු මුද්‍රණාලයට පැමිණි වෙලාවලදීය. ගිහාන් ආවේ, උපුල් සාන්ත සන්නස්ගලගේ ‘සරසවි දියණියෝ’ පොත බෙදා හැරීමේ වැඩවලටය. 

“නිමල් අයියා පොත ගහනවා නං මම බෙදා හරින්නම්!” ගිහාන් පොරොන්දුවක් දුන්නේය.

“හැබැයි නිමල් අයියේ, පොත්වලින් කොටසක් හරි ගොඩගේ- දයාවංශ ජයකොඩි වගේ තැනකටත් දෙන එක හොඳයි බෙදා හරින්න.... අපි වුණත් දුර පැතිවල යන්නෑනේ පොත් උස්සගෙන.....” ගිහාන් තේරුම් කළේය.

“මගේ අකමැත්තක් නෑ ගිහාන්. ඔයා ක්‍රමේ දන්න මිනිහනෙ.”

“එහෙම වුණාට මම ඉස්සෙල්ලම ඒ තැනක් එක්ක කතා කරලා බලන්න ඕනි. ඉස්සෙල්ලම ගොඩගේ මහත්තයට කියල බලන්නංකො. කැමති වුණොත්, පොතේ බෙදාහැරීම ගොඩගේ එකෙන් කියලත් පොත් දාහකට විතර දාන්න වෙයි... අනෙක් දෙදාහට විතරක් මගේ නම දාමු- බෙදා හැරීමට.” වැඩේ සිද්ධ වුණෙත් ඒ විදිහටය. ඒ 1996 දීය.’

ඒ විස්තර ලියද්දී මගේ අතින් මේ කොටස ලියැවී නොතිබිණි:
“තව එකක් නිමල් අයියේ. ඔයා කැමතියි නං ඔයාගේ පොතෙන් පිටපත් දෙතුන්-සීයක් අත්පිට මුදලටත් ගොඩගේ එකට දෙන්න පුළුවනි.” ගිහාන් කිව්වේය.
“මං මොකටද ගිහාන් අකැමති වෙන්නේ?”
“මේකයිනෙ නිමල් අයියේ... එහෙම අත්පිට මුදලට ගන්නේ පොතේ මිලෙන් 50%කටනේ!”
“එහෙම අරං...?”

සතියකට ගොඩගේ පොත් පහ-හයක් ප්‍රින්ට් කරලා දෙන අවස්ථාවලුත් තිබුණා කිව්වම හිතාගන්නකෝ තරම.

“එහෙම ගන්න පොත් සාප්පුවේ විකුණන්න ඉස්සෙල්ලා ලංකාව පුරා පුස්තකාලවලට හෙම යවනවා. එයාලට contacts තියෙනවනේ... එක අතකට බලද්දී පොත් ටික ඔක්කොම හරි සීයට පනහට දීගන්න පුළුවනි නං අපිට ඒත් වාසියි. අපි ගිහින් පොත් සාප්පුවලට විකුණන්න දාන පොත්වලට හම්බ වෙන්නෙත් 60%ක් හරි 70%ක් හරිනෙ. ඒක හම්බ වෙන්නෙත් පොත් විකිණුනාට පස්සෙනෙ.

අනෙක් කාරණේ තමයි නිමල් අයියේ, මේ ඔයාගේ first novel එක නිසා මේ පොත රට පුරා ලයිබ්‍රරරීස්වලට යනවා කියන්නේ ඔයාගේ නමට නොමිලේම හොඳ පබ්ලිසිටියක් ලැබෙන විදිහක්.”

පස්සේ දැන ගන්නට ලැබුණු විදිහට ගොඩගේ වෙතින් ‘ඒ මෙහෙවරත් මේ දිසානායකයා’ට සැලැසී තිබිණි!

‘යුවති කිරිල්ලී’ අච්චු ගැහුවේ ගංගොඩවිල, පියසිරි ප්‍රින්ටින් සිස්ටම්ස්හිදීය. ඒ පියසිරියට මුද්‍රණ කළමණාකරුවෙකු අවශ්‍යව තිබුණු කාලයකි; විශේෂයෙන්ම පොත් මුද්‍රණය පිළිබඳ කටයුතු සඳහා. ඒ පුරප්පාඩුව පුරවන්නැයි මට ආරාධනා කෙරිණි. මම එය පිළිගතිමි.

පියසිරියේ පොත් මුද්‍රණය හොඳ බව ක්ෂේත්‍රය පුරාම ඉක්මනින් ආරංචි පැතිරුණ හෙයින් විජේසූරිය ග්‍රන්ථ කේන්ද්‍රය, විදර්ශන ප්‍රකාශන, සරසවි, විජිත යාපා, ප්‍රදීප ප්‍රකාශන, සාර ප්‍රකාශන, ගොඩගේ වැනි ආයතනත්, X කණ්ඩායම වැනි සංවිධානත්- දයා රෝහණ අතුකෝරල, චන්දන මෙන්ඩිස් වැනි කර්තෘ ප්‍රකාශක මහත්වරුන් රැසකුත් පියසිරියට පැමිණියහ. (මේ නාමාවලිය අසම්පූර්ණ එකකි!)

අද ලියාගෙන යන සිද්දිවලට අදාළ කරුණු විතරක් කියනවා නං- ඒ දවස්වල මහින්ද කුමාර දළුපොත මහත්තයා... (මෙහෙමයි ඒ විස්තර 2018දී ‘ආවොත් නොයා බැරිය’ post එකට කෙටියෙන් ලිව්වේ.)

‘... ඔය කාලේ වෙද්දී මහින්ද කුමාර දළුපොත මහත්තයා 'ගොඩගේ' ආයතනය වෙනුවෙන් පොත් ගොඩක් මුද්‍රණයට අරගෙන ආවා, වරින් වර. අප අතරේ සෑහෙන හිතවත්කමකුත් ගොඩනැඟිලා තිබුණා. සතියකට ගොඩගේ පොත් පහ-හයක් ප්‍රින්ට් කරලා දෙන අවස්ථාවලුත් තිබුණා කිව්වම හිතාගන්නකෝ තරම. කොච්චරද කියනවා නම් 'ගොඩගේ' එකේ ගංගා මෙනෙවියත්, වැල්ලම්පිටිය ගබඩාවේ 'සන්ධ්‍යාත්' දෙන්නා ඇතුළු තව ගොඩ දෙනා මාව නොදැකම වුණත් හොඳටම හිතවත් වුණා.

මෙතැනදී නම් පොඩි පම්පෝරියක් නොගහ බෑ. සමහර වෙලාවට ගොඩගේ ආයතනයේ ... මගෙන් අහනවා "නිමල් අයියේ, ... පොත අපි අච්චු ගහපු එකක්ද'' කියලත්. ඒ වගේමයි, වෙන ප්‍රකාශන ආයතනවලින් මුද්‍රිත පොත් ගැන වුණත් මගෙන් තොරතුරු දැනගත්තා. තොරතුරු හොඳේ, රහස් නෙවෙයි!

ප්රශ්නය අසන වේලාවේ පවත්නා ග්රහචාරය ගැන බලා අනාවැකි පළ කිරීම තත්කාල ශාස්ත්රය නමින් හඳුන්වනු ලැබේ.

ඉතින් මං කුරුප්පු මහත්තයා ගැන දළුපොත මහත්තයට කිව්වා. "ඇත්තටම පව්. දැනටත් ගහපු පොත් ගාණක්ම එක-එක්කෙනාට දීලා තියෙනවා වුණත් එක සතයක්වත් ලැබිලා නෑ. බැරිද ගොඩගේ මහත්තයට කියලා මේ මනුස්සයාගේ පොත් කිහිපයක් ගස්සලා දෙන්න, ගොඩගේ ප්‍රකාශන විදිහට."

විස්තර අහපු දළුපොත මහත්තයාටත් උණු වුණා. යෝජනාවක් දාලා බලන්න කැමැති වුණා. ඔය විස්තරේ කුරුප්පු මහත්තයට කිව්වා විතරයි එයා අත් දෙක ඔළුවේ ගහගත්තා. "එයා කොහේ ගහනවද නිමල්? මං එයාට පොතක් දීලා දැන් අවුරුදු හයක්. අන්න පුළුවන් නම් හොයලා බලන්නකෝ, ඉස්සෙල්ලාම." මං අභියෝගය බාරගත්තා. වෙනම මෙහෙයුමක් කරන්න වුණා 'එක්තරා ප්‍රේම කතාවක්' හොයාගන්න.

ගොඩගේ ආයතනය පෞද්ගලික එකක් වෙච්චි හින්දා හොඳයි...
ගොඩගේ මහත්තයා නම් නෑ, බෑ නොකියා මැදිහත් වෙලා කබඩ් ලාච්චුවක හිරවෙලා තිබ්බ 'ප්‍රේම කතාවක්' එළියට ගත්තා.

'එක්තරා ප්‍රේම කතාවක්' 'ගොළු හදවත'ට ඌන පූරණයක්* - එහෙමත් නැත්තං ඒකෙම දිගුවකුත් වගේ දැනෙනවා කියවද්දී. ඒකයි 'හැන්දෑවට පායන හිරු'යි එක ළඟමයි පළ කෙරුණේ, 2006 අවුරුද්දේ...’
(*කුරුප්පු මහත්තයයි- කරුණාසේන ජයලත් මහත්තයයි තමා හැබෑ ජීවිතේදී ‘දම්මි’ට පෙම් කළාය කියන්නේ.)

ගොඩගේ මහත්තයා, ගොඩගේ ආයතනය, පොත් හා පොත්කාරයන් ගැන තවත් මතක ගොඩක් ලියන්නයි මං වහන්සේ හිතාගෙන ඉන්නේ. ඒත් ඊට කලින් ‘කරුණාරත්න අමරසිංහ’ මහත්තයාගේ ලියැවිල්ලක් ‘එක වචනයක්වත් අඩු නොකර’ මෙතැනට යොදන්න හිතුණා.
එහෙම හිතුණෙ මේ ලියවිල්ල තිබුණේ එතුමාගේ fb එකේ නිසයි! මගේ හැඟීමට අනුව fb එකේ පළවෙන දේවල් ඉතා ඉක්මනින් යට යනවා!! මේ ලිපියට එහෙම වීම අපරාධයක්!!!

‘හිතක මතක

කෙළිලොල් රසවතා

මම ඒ කුඩා මේසයේ මෙහා පැත්තේ වාඩිවීගෙනය. ඔහු මේසයේ අනිත් පැත්තේ ඉඳගෙන කඩදාසියක් සහ පෑනක් අතැතිව මා ඇසූ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සොයයි. කරබාගෙන ගණන් සෑදීමක නිරත වූ ඔහු මඳ වේලාවකින් හිස ඔසවා මදෙස බලා මඳ සිනාවක් පායි.

"අමරසිංහ මහත්තයො, මට පේන විදියට නං මේ දෙවෙනි එක්කෙනා ජීවතුන් අතර ඉන්න බෑ."

ඔහු නිවැරදිය. මම ඔහුට මා දන්නා පුද්ගලයන් දෙන්නෙකුගේ නම් දුනිමි. උන්ගෙන් එකෙක් මිය ගොසිනි. අනිකා දිවමන්ය. මට අවශ්‍ය වූයේ මළ එකා කවුරුන්දැයි දැනගැන්මටය. මා ඇසූ ප්‍රශ්නයට මෙසේ නියත අනාවැකියක් පළ කිරීමට ඔහු සමත් වූයේ කෙසේද? ජ්‍යෝතිර් විද්‍යාවට අයත් තත්කාල බැලීම ගැන මා පළමුවරට අසා දැනගත්තේ එදා ඔහුගෙනි. ප්‍රශ්නය අසන වේලාවේ පවත්නා ග්‍රහචාරය ගැන බලා අනාවැකි පළ කිරීම තත්කාල ශාස්ත්‍රය නමින් හඳුන්වනු ලැබේ.

ආනන්ද විද්යාලයෙදි මට සිංහල ඉගැන්නුවෙ ආනන්ද මෛත්රෙය හාමුදුරුවොයි.

බොහෝ කලකට පෙර මේ සිද්ධිය වූයේ මරදානේ ආනන්ද විදුහල් මාවත අසල වූ කුඩා කඩ කාමරයක් තුළය. එදා එහි වූයේ නමක් නැති කුඩා පොත්හලකි. තත්කාලය බලා සාස්තර කී සාස්තරකාරයා ඒ කුඩා පොත්හල හිමි සිරිසුමන ගොඩගේ මහතාය.

"ගොඩගේ මහත්තය කොහොමද ජ්‍යෝතිෂ ශාස්ත්‍රය ඉගෙන ගත්තෙ?"

"මම කොලුගැටයෙක් විදියට කොළඹට ආව මුල් කාලෙ ඉඳලම මාලිගාකන්දෙ විද්‍යෝදය පිරිවෙනත් එක්ක සම්බන්ධකම් පැවැත්තුවා. ඒ කාලේ පිරිවෙනේ හිටිය පණ්ඩිත හාමුදුරුවරු සේරම ළඟින් ආශ්‍රය කරන්න මට වාසනාව ලැබුණා. ඒ හාමුදුරුවරුන්ගෙන් මම වැඩියෙන්ම ළෙන්ගතුව ආශ්‍රය කළේ බලන්ගොඩ ආනන්ද මෛත්රෙය හාමුදුරුවොයි.

එතකොට උන්වහන්සේ වැඩ හිටියෙ විද්‍යෝදය පිරිවෙනේ. ආනන්ද විද්‍යාලයෙ ගුරුවරයෙක්. ආනන්ද මෛත්රෙය හාමුදුරුවො භාෂා ශාස්ත්‍ර වගේම ජ්‍යෝතිෂයත් හොඳට ඉගෙන ගත්ත කෙනෙක්. උන්වහන්සෙගෙන් තමයි මට තරමක් දුරට ජ්යෝතිෂය ඉගෙන ගන්න පුළුවන් වුණේ. අපේ පැරණි සාහිත්‍ය පොත පතට මගේ හිතේ ඇල්මක් ඇතිවුණෙත් විද්‍යෝදය පිරිවෙනේ සම්බන්ධෙ හින්දයි. මට පොත් බඳින රස්සාව දියුණු කර ගන්නත් හුඟක් උදව් කළේ ආනන්ද මෛත්රෙය හාමුදුරුවොයි."

"ගොඩගෙ මහත්තය ඇයි ජ්‍යොතිෂය දිගට ඉගෙන ගත්තෙ නැත්තෙ?”

"ආසාවට ටිකක් ඉගෙන ගත්තට මං ජ්යෝතිෂයට වහල් වුණේ නෑ. මං විශ්වාස කළේ අධිෂ්ඨාන පාරමිතාවයි. වීරිය පාරමිතාවයි. කිසි දේකින් කම්පා නොවී ඉන්නයි මිනිස්සු තේරුම් අරගෙන උපේක්ෂාවෙන් කටයුතු කරන්නයි මං ඉගෙන ගත්තෙත් ආනන්ද මෛත්රෙය හාමුදුරුවන්ගෙ චරිතයෙන්. මට භාෂා ශාස්ත්‍ර ඉගෙනගෙන පොත් ලියන්න ආසාවක් ඇති වුණත් ඒකට අවස්ථාවක් ලැබුණෙ නෑ. ජීවිතය රැක ගන්න රස්සාවක් කරන්න වුණානෙ."

ගොඩගේ මහතාගේ මෙබස් ඇසූ කල විශ්ව කීර්ති ධර දාර්ශනිකයෙකුගේ හා ශ්‍රී ලංකාවේ බිහිවුණු දුර්ලභ ගණයේ බුද්ධිමතෙකුගේ ප්‍රශස්ත ප්‍රකාශ දෙකක් මගේ සිහියට නැගුණේ ඉබේය.

"Not to weep, not to laugh, But to understand."

(නොවැලපෙනු. සිනා නොවෙනු. තේරුම් ගනු.) යන ස්පාඤ්ඤ දාර්ශනික Spinoza ගේ අගනා ආප්ත වාක්‍යය ඉන් එකකි. අනික නම් සමසමාජ පක්ෂයේ නායක ආචාර්ය එන්.එම්. පෙරේරා සහෝදරයා වරක් අප ඉදිරියේ කළ මේ ප්‍රශස්ත ප්‍රකාශයයි.

"සහෝදරයා, ආනන්ද විද්‍යාලයෙදි මට සිංහල ඉගැන්නුවෙ ආනන්ද මෛත්රෙය හාමුදුරුවොයි. උන්වහන්සෙ උගන්නපු කවියක් මම තාමත් පාඩමට ගන්නවා."

   "තමන් හට නොසමයන් වන කලට     සම
   මුවෙන් නොබැන ඉවසනු සුදන  ගරුකම"

ගොඩගේ මහතාගේම යෝජනාවක් අනුව මහාචාර්ය සුචරිත ගම්ලතුන්, සිරි තිලකසිරි සූරින් සහ මා එක්ව නව සිංහල ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථයක් සම්පාදනය කිරීමේ කාර්යේ නිරතව සිටි කාලයයි ඒ. එහි පළමු පිටපත ලිවීමෙන් අනතුරුව එය යළි කියවා බලා සම්පූර්ණ සංස්කරණයක් කිරීමට අපි තීරණය කළෙමු. ඒ කාර්ය බාධාවකින් තොරව කිරීම සඳහා කොළඹින් පිටව සිටීම මැනවැයි යන්න ගම්ලතුන්ගේ අභිමතය විය. ගම්ලත්හු ඒ සඳහා තම මිතුරෙකුගේ සහායෙන් පොල්ගොල්ලේ ජලාශය අසල පිහිටි මහවැලි නිවාඩු නිකේතනයද වෙන් කරගත්හ.

රාමඤ්ඤ දේශයට නං ආවා. මොකද කරන්නෙ?

ගම්ලතුන්, සිරි තිලකසිරීන් සහ මා සමග ගොඩගේ මහතාද ගමනට එක් විය. අපි පුරා සතියක්ම එහි නැවතී පොතේ අත් පිටපත සංස්කරණය කිරීමේ කාර්යෙහි නියැලුණෙමු. ඉතා වෙහෙසකර ශාස්ත්‍රීය කාර්ය භාරයක් වූ එය ඉතා ප්‍රසන්න ආස්වාද ජනක විනෝදාත්මක කාර්යක් බවට පත්කළේ ගොඩගේ මහතාය.

ගොඩගේ මහතා තුළ සැඟව සිටි කෙළිලොල් රසවතා අප තිදෙනා පළමු වරට හැඳින ගත්තේ එහිදීය. ගොඩගේ මහතා වැනි ධනවත් ව්‍යාපාරිකයෙක් ධන මදයෙන් හා මාන මදයෙන් දර්පිත ගර්විත නොවී එතරම් සැහැල්ලුව හා කෙළිලොල්ව හැසිරීමට සමත් වූයේ ඔහුගේ සහජ රසිකත්වයේ මහිමයෙනැයි සිතමි. පොල්ගොල්ලේ නිවාඩු නිකේතනයේ අප තිදෙනා රාත්‍රී මධු සාද විඳින වේලාවට සියලු අඩුම කුඩුම සපයා දීම සඳහා එහි සිටි සේවකයා නොකැඳවූ ගොඩගේ මහතා මද මත් නොවීම වේටර් භූමිකාව රඟ පාමින් කුඩා දරුවෙකු සේ විනෝද වූ අයුරු දැනුදු මට මැවී පෙනේ.

08 වන දශකයේ එක්තරා සති අන්තයක මට ගාල්ලේ පුරහලේ පැවති සාහිත්‍ය සම්මන්ත්‍රණයකට සහභාගි වීමට සිදු විය. ඒ සිරිසුමන ගොඩගේ මහතාණන්ගේ ආරාධනයෙනි. එම සාහිත්‍ය සම්මන්ත්‍රණයට සහභාගි වීමට ප්‍රකට ලේඛකයෝ දෙදෙනෙක් සහ තරුණ චිත්‍ර නිර්මාණකරුවෙක්ද ඔහුගෙන් ආරාධනා ලැබූහ. ඒ වූකලී මගේ ඉතා කුලුපග මිතුරන් වූ සුනන්ද මහේන්ද්‍ර, එච්.එම්. මොරටුවගම සහ ප්‍රියන්ජන් සුරේෂ් ද සිල්වාය.

අප සිවු දෙනා ගාලු ගමන ගියේ ගොඩගේ මහතාගේ වාහනයෙනි. මේ සාහිත්‍ය සම්මන්ත්‍රණය වූකලී ගාලු පුරහලේ පැවති ගොඩගේ පොත් ප්‍රදර්ශනයක් හා පොත් දොරට වැඩුමක් නිමිති කරගෙන සංවිධානය කරන ලද්දකි. එබැවින් ගොඩගේ මහතාද එදා අප සමග ඒ වාහනයේම ගමන් ගති. ගොඩගේ මහතාගේ කතාව සන්සුන්ය. ඔහු හඬ නගා සිනාසෙන්නේද කට ඇතුළෙනි. ඔහු කිසි විටක අප මෙන් උස් හඬින් අට්ටහාස නගන්නෙක් නොවේ. ඔහුට ඇත්තේ නිත්‍ය සිනාවක් රැඳි මුහුණකි. ඔහු නිතර අඳින ධවල වර්ණ ජාතික ඇඳුම නිසා එය වඩාත් ප්‍රසන්නව දිස්වේ. හාස්‍යය උපහාසය මුසු මුකරි කියමන් ඔහුගේ මුවින් පිටවන්නේ ඇඟට පතට නොදැනීය.

"මං මහත්තයො පොත් කත්තුරුලත් දන්නව පොත්කාරයොත් දන්නව.'

මේ දිනක් ඔහු අප කීප දෙනෙකු ඉදිරියේ පැවසූ බසකි. පොත් කාරයො යන යෙදුමෙහි ගැබ්ව ඇත්තේ 'කපුටා සහ කේජු කෑල්ල' නමින් පතළ ඊසොප්ගේ උපමා කතාවේ එන නරියා සිහියට නගන අරුතකි.

ගොඩගේ මහතාගේ අති නිහතමානී කමත් විනීතාචාරයත් කෙනෙකුට ඔහුගේ නෝංජල් කමක් සේ පෙනිය හැකිය. ඒ නිසාම ඔහු පහසුවෙන් රවටා ලිය හැකි පුද්ගලයෙකු සේ දැකිය හැකිය. එහෙත් එය මුළාවකි. ගොඩගේ මහතා සෑම පුද්ගලයෙකුම ඇසුරු කරන්නේ ඔහුගේ අභ්‍යන්තරය මනාව තේරුම් ගනිමිනි. ඔහු අත්දැකීමෙන් ලත් පාරිණත්‍යය එතරම්ම තීක්ෂ්ණය.

ගොඩගේ මහතා ඇතුළු අප පිරිස ගාල්ලට රැගෙන යන වාහනය පයියාගල පසුකොට වයියා කරද්දී සුනන්ද මහේන්ද්‍රයන්ගේ මුවින් මෙබස් ගිලිහුණේ ඉබේය.

"කරූ රාමඤ්ඤ දේශයට නං ආවා. මොකද කරන්නෙ?"

මූදු සුළඟේ හිඳ...

"හැබෑ නේන්නං. ගොඩබැහැල ගියොත් නරකද?”

මොරටුවේගමයන්ගේ කටට පණ ආ බව පමණක් නොව ඔහුට රස තෘෂ්ණාවද පහළව ගිය බව ඔහු ක්ෂණික උද්‍යෝගිමත් ස්වරයෙන් නැගූ පැනයෙන් මොනවට පසක් වුණි.

"රාමඤ්ඤ දේසෙ?"
ගොඩගේ මහතා අන්දුන් කුන්දුන්ව නිහඬ බව බින්දේය.

ගාලු යන ගමනේදී රාමඤ්ඤ දේශයට ගොඩ බට අපි එහි වූ එකල අපට නිතර හුරු පුරුදු තැනකට සැපත් වීමු. සුනන්ද මහේන්ද්‍රයන්ගේ අණින් නියම තැන නැවතුණු වාහනයෙන් අපි බිමට බැස්සෙමු. ගොඩගේ මහතාට රාමඤ්ඤ සඤ්ඤා නාමය ගැන විඤ්ඤාණය පහළ වූයේ අප ගොඩ බට තැන පරිසරය දුටු කලය. මූදු වෙරළ අසල පොල් රුප්පා හෙවණේ පිහිටි අප චිර කාල සගයාගේ පැලට රිංගූ අපි ගහෙන් බෑ ගමන් පෙණ දමමින් තිබුණු මධුර නාලිකේර මදිරාවෙන් සහ දුම් දමමින් තිබුණු මඤ්ඤොක්කා හා කොච්චි සම්බෝල කට ගැස්මෙන් රස නහර පිනවූයේ මූදු සුළඟින් ගත සතපවමිනි. ගොඩගේ මහතා අප සමගම ලෑලි බංකුවේ වාඩිවී ඇති පදම් මඤ්ඤොක්කාවලට වග කියන්නට පටන් ගති.

පැලෙන් එළියට බට මධු ලෝල රැළ මූදු සුළඟේ හිඳ මධු රස විඳිද්දි නොදැනුවත්වම උඩ බැලුණු මගේ කටින් එවේලේ එක්තරා අප්‍රකට තේරවිලි ජන කවියක් ගිලිහුණේ ඉබේය.

   ලෙඩක් නැතුව බේතක් බඳිනවා     දුටිම්
   වරදක් නැතුව දණ්ඩෙන් තළනවා  දුටිම්
   දුකක් නැතුව කඳුලැලි හලනවා      දුටිම්
   කළයක් නැතුව ජලයක් මනිනවා   දුටිම්

ගොඩගේ මහතා එවේලේ වචනයකුදු නොතෙපලමින් තේරවිල්ල විසඳුවේ රා මැදීම සඳහා අවට පොල් ගස් හරහා බැඳ ඇති අතුරු දෙසට අත දික් කරමිනි.

ගොඩගේ මහතා මුළු ජීවිත කාලයටම මධු විතක් මුවගට ගෙන ඇත්තේ එකම එක වරක් පමණි. ඒ තම ප්‍රාණය රැක ගනු පිණිසය. වරක් ඔහු කීර්තිමත් ලේඛකයන් දෙදෙනෙකු වන කේ. ජයතිලකයන් සහ ගුණසේන විතානයන් සමග ඉන්දියාවට ගියේ පොත් ප්‍රදර්ශනයකට සහභාගී වන අටියෙනි. අධික සීත කාලයක් වූ එකල තද සීතලෙන් මිරිකුණු ගොඩගේ මහතා තුළ තමා සීතලෙන් මැරේය යන ප්‍රාණ බිය හටගත්තේ තම සකල ශරීරයම දරුණු ලෙස වෙවුලන්නට වූ බැවිනි. එදා ඔහු බ්රැන්ඩි පානය කළේ මිතුරන්ගේ පෙරැත්තය නිසාම නොවේ. හටගත් හුදු ප්‍රාණ බිය නිසාමය. ඉන් පසු යළිත් ඔහු පරණ අමද්‍යප වීරයා බවටම පත්වුණි.

ගොඩගේ මහතා අලුත මිලදී ගත් වෑන් රියෙන් දිනක් අපි දෙදෙනා ගමනක් යමින් සිටියෙමු.

"මොකද ගොඩගේ මහත්තය කාර් එකක් ගන්නෙ නැත්තෙ? හොඳ සුඛෝපභෝගී කාර් එකක් ගත්ත නං මීට වඩා සැප පහසුවට ගමන් බිමන් ගියෑකිනෙ."

මවිසින් ලියන ලද පොත්වලින් වැඩිම සංඛ්යාව ගොඩගේ ප්රකාශන විය.

"අමරසිංහ මහත්තයෝ එතකොට මට තනියමනෙ යන්න වෙන්නෙ. වෑන් එකේ හුඟ දෙනෙක් එක්ක කතා කර කර යන්න පුළුවන්නෙ."

ගොඩගේ මහතා නිතරම සිනාමුසු ප්‍රසන්න මුහුණකින් සැදී සිටියේ ඔහුගේ මේ අපිස් සතොස් දිවිය නිසා ලත් සන්සුන් බව නිසා යැයි සිතමි.

ගොඩගේ මහතා මරදානේ තම පොත්හල සුළුවෙන් අරඹා සිටි කාලයේ ඊර්ෂ්‍යා පරවශ පොත්හල් හිමියෙක් මැරයන් ලවා ඔහු දරුණු පහරදීමකට ලක් කරවීය. එහිදී ඔහුගේ ජීවිතය ගැලවුණේ අනූ නවයෙනි. ඔහුට වින කළ සතුරා හදිසියේ අකාලයේම මිය ගියේය. ගොඩගේ මහතා ඔහුගේ විපතේදී පිහිට වූයේ සියල්ල අමතක කරමිනි.

පොත්හල් සහ පොත් ප්‍රකාශන ව්‍යාපාර ඇරඹීම සඳහා ගොඩගේ මහතා තම හිතවතුන් සේ විශ්වාස කළ ලේඛකයන්ට නොමසුරුව ආධාර උපකාර කළේය. එහෙත් එසේ උදව් ලැබූ ඇතැමෙක් ඔහුට කළ ගුණ සැලකුවේ නොමසුරුව නින්දා පරිභව කිරීමෙනි. තම ප්‍රකාශන ආයතනය මගින් පොත් පළ කළ ඇතැම් ලේඛකයන් රැකියා අහිමිව අන්ත අසරණව සිටි කලක ගොඩගේ මහතා ඔවුන්ට මාස් පතා වැටුප් පවා ගෙවීය. එවැන්නවුන්ද ගොඩගේ මහතාට කළ ගුණ පිණිස පුද පඬුරු කොට පිරිනැමුවේ ගැරහුම් අවමන්මය.

මවිසින් ලියන ලද පොත්වලින් වැඩිම සංඛ්‍යාව ගොඩගේ ප්‍රකාශන විය. මට හිමි කර්තෘ භාග ඔහු ගෙව්වේ පොත පළවීමත් සමගමය. මගේ සියලු දුක් විපත්වලදී ගොඩගේ මහතා අතිශය ළෙන්ගතුව මට පිහිට වූ අයුරු මා සිහි කරන්නේ අප්‍රමාණ කෘතගුණ පූර්වකවය.

අසීමිත ධනස්කන්ධයකින් ආඪ්‍ය වූ එක් ව්‍යාපාරිකයෙකු බිහි කරනු පිණිස බොහෝ ජනයාට දුප්පත් වීමට සිදුවන්නේ යම් සේද අසීමිත ධනස්කන්ධයකින් ආඪ්‍ය වූ එක් පොත් ප්‍රකාශකයෙකු බිහි කිරීමේදී බොහෝ ලේඛකයන්ටද දුප්පත් වීමට සිදුවන්නේ එසේමයැයි පවසනු කවර වරදද? ධනාඪ්‍ය වීම අසීමිත ලාභ ලෝභයේ උත්කෘෂ්ට පල සම්පතයි. ව්‍යාපාරිකයන් සේම පොත් ප්‍රකාශකයෝද අසීමිත ලාභ ලෝභියෝය. ගොඩගේ මහතාද අසීමිත ලාභ ලෝභියෙකි. ඔහු ධනාඪ්‍ය වූයේ එබැවිනි.

එහෙත් සමකාලීන පොත් ප්‍රකාශකයන් අබිබවන උදාර ගුණාංගයක් ගොඩගේ මහතා සතු විය. එනම්, ආධුනික ලේඛක ලේඛිකාවන්ට අත දීමේදී මෙන්ම දුර්ලභ ගණයේ ශාස්ත්‍රීය පොතපත අනාගත පරපුර උදෙසා පුනර් ප්‍රකාශනය කිරීමේදීද ඔහු ඒ අසීමිත ලාභ ලෝභය දුරුකර දැමීමය.’

ඔය post එක ලියපු කරුණාරත්න මහත්තයා මගේ ගැටවර කාලයේ පටන්ම මගේ වීරයෙක් වෙලයි හිටියෙ. ඒ එතුමාව නොදැකම; හමු නොවීම...

ඉතිරි හරිය ලියන්නං ‘මතක මතක 2’න්...